Introduction to Mortgage Loans | Housing | Finance & Capital Markets | Khan Academy - YouTube

Channel: Khan Academy

[0]
Bu videoda etmək istədiyim
[1]
ipotekanın nə olduğunu izah etməkdir.
[3]
Fikrimcə, çoxumuzun az da olsa bu haqda anlayışı var,
[5]
ancaq bundan daha çoxunu anlamaq üçün, rəqəmləri öyrənib
[7]
və ipoteka ödəməklə əslində nə etdiyimizi,
[11]
bunun nədən ibarət olduğunu və bunun
[13]
nə qədər faizinin kredit borcunu
[15]
qarşıladığını bir az da olsa anlayayaq.
[18]
Gəlin kiçik bir misalla başlayaq.
[20]
Deyək ki, istədiyim kimi bir ev var.
[24]
Tutaq ki, bu ev
[26]
almaq istədiyim evdir.
[28]
Evin qiyməti isə, deyək ki,
[31]
bu evi almaq üçün 500,000$ ödəməliyəm.
[36]
Buradakı bu evin satıcısıdır.
[39]
Və onun bığı var.
[41]
Bu evin satıcısıdır.
[43]
Mən buranı almaq istəyirəm.
[45]
Mən evi almaq istəyirəm. Buradakı mənəm.
[50]
Və mən 125,000$ yığa bilmişəm.
[54]
125,000$ yığa bilmişəm, ancaq bu evdə həqiqətən də,
[57]
yaşamaq istəyirəm, beləliklə banka üz tuturam.
[60]
Banka gedirəm, gəlin bankı qəşəng rəngləyək.
[64]
Buradakı bankdır.
[67]
Və deyirəm: "Cənab Bank, mənə bu ev üçün
[69]
olan pulun qalanını borc verə bilərsiz?"
[72]
Hansı ki, bu 375,000$ -dır.
[75]
25% endirirəm. Bu rəqəm buradadır,
[79]
bu 500,000$ -ın 25% -idir.
[85]
Və bankdan soruşuram ki, "Tamamlamaq üçün kredit götürə bilərəm?
[87]
375,000$ kredit götürə bilərəm?"
[90]
Və bank deyir ki, "Əlbəttə. Siz yaxşı kredit reytinqləri
[94]
olan yaxşı bir işdə işləyən normal birinə bənzəyirsiniz.
[97]
Sizə krediti verəcəyəm ancaq, krediti
[100]
ödəmədən mülkiyyət hüququ ala bilməyəcəksiz.
[103]
"Mülkiyyət hüququna biz sahib olmalıyıq və
[105]
bir dəfə krediti ödədikdə,
[107]
sizə mülkiyyət hüququnu verəcəyik."
[110]
Burada baş verən kreditin mənə gəlməyidir.
[115]
bu 375,000$ -dır.
[119]
375,000$ kredit.
[123]
Sonra isə mən gedə bilər və evi ala bilərəm.
[126]
Yekunda 500,000$ verəcəyəm,
[129]
500,000$ -ı evin satıcısına
[132]
və əslində evə özüm köçəcəyəm,
[135]
fərz edək ki, öz yaşayış yerim kimi istifadə edəcəyəm.
[137]
Ancaq mülkiyyət hüququ, evin sənədi əsllində
[140]
evin sahibi olduğun mənaya gəlir.
[144]
Bu çıxarışdır (evin mülki sənədi).
[147]
Bu evin çıxarışıdır.
[149]
Mülkiyyət hüququ təsdiqləyən sənəd
[153]
Bu mənə gəlməyəcək. Banka gedəcək.
[158]
Çıxarış satıcıdan keçəcək,
[159]
və ya hətta satıcının bankından,
[161]
çünki bəlkə də onlar ipotekanı ödəməyiblər.
[163]
Banka borc almaq üçün gedəcəyəm.
[167]
Bu krediti təmin etmək üçün hüququn köçürülməsi.
[170]
"Krediti təmin etmək" dedikdə, borcverənə
[173]
krediti ödəmədiyim və ya yoxa çıxdığım
[175]
halda nəsə verməliyəmi nəzərdə tuturam.
[177]
Buradakı təhlükəsizlikdir.
[180]
Bu texniki olaraq ipotekadır.
[184]
Kreditə təminat olaraq evin çıxarışını girov qoymaq, bu ipotekadır.
[190]
girov qoymaq, bu ipotekadır.
[193]
Bu əslində keçmiş fransızcadan gəlir.
[195]
"Mort" ölü, "Gage" girov deməkdir.
[201]
100% əminəm ki, səhv tələffüz edirəm,ancaq bu ölü ipotekadan gəlir,
[204]
ancaq bu ölü ipotekadan gəlir,
[205]
çünki indi bunu girov qoyuram, ancaq
[208]
bu girov krediti ödədikdən sonra öləcək.
[211]
Krediti ödədikdən sonra banka verilən girov
[215]
öləcək və o mənə qaytarılacaq.
[217]
Buna görə də, bu ölü girov və ya ipoteka adlanır.
[221]
Və yəqin ki, köhnə fransızcadan gəldiyinə görə
[223]
ipo-teka deyil, ipoteka deyirik.
[226]
Nəysə ki, bu bir az texnikidir,
[228]
ancaq normalda insanlar ipotekaya yönələn zaman,
[230]
doğurdan da, kreditə yönəlirlər.
[233]
Həqiqətən də, ipoteka kreditinə yönəlirlər.
[239]
Bu videounun qalanında etmək istədiyim
[241]
sizə riyaziyyatı və əslində ipoteka ödəmənizin
[244]
necə olacağını cədvəldən götürdüyüm
[246]
ekran görüntüsündən istifadə edərək göstərməkdir.
[250]
Bu elektron tablonu khanacademy-ə yükləyə bilərsiz,
[256]
khanacademy.org/downloads/mortgagecalculator
[271]
Və yaxud, daha yaxşı bir yol, yükəmə faylına gedərək
[276]
veb brauzerinizdə bir neçə fayl görəcəksiniz,
[278]
və bu fayl MortgageCalculator adlanacaq,
[282]
MortgageCalculator.xlsx.
[291]
Bu 2007 Microsof formatıdır.
[293]
Sadəcə bu URL-ə gedin, orada fayllar görəcəksiz
[296]
və bu fayl ilə məşğul olmaq istəyirsizsə,
[298]
yükləyə bilərsiz.
[299]
Burada nə var, bu kimi tünd qəhvəyi yerdə
[302]
ehtimallar var, hansı ki, giriş edə bilər
[304]
və sonra bu xanaları cədvəlinizdə bütün tablonu
[306]
pozmadan dəyişdirə bilərsiz.
[309]
Təxmin edirəm ki,bu 5.5% faiz dərəcəsidir.
[312]
500,000$ -lıq ev alıram.
[317]
Bu 25% aşağı qiymətdir.
[319]
Bu 125,000$ qənaət edə bildiyim puldur.
[323]
hansı ki, bir az əvvəl bu haqqda danışdım.
[327]
Və kreditin miqdarı.
[329]
Belə ki, məndə 125 var, 375 borc almağa məcbur olacağam,
[331]
bunu bizim üçün hesablayır.
[333]
Və sonra qəşəng düz vanillalı kredit götürəcəyəm.
[335]
Bu 30 il davam edəcək.
[337]
İllər deyəndə kreditin nə qədər davam edəcəyini nəzərdə tuturam.
[340]
Belə ki, 30 il.
[342]
Bu 30 illik sabit faizli ipoteka olacaq.
[345]
Sabit faizli faiz dərəcəsinin dəyişməyəcəyi deməkdir.
[349]
Bu haqda bir az danışacağıq.
[350]
Borc aldığım pula ödədiyim bu 5.5%
[355]
30 il ərzində dəyişməyəcək.
[358]
Kreditin bir hissəsini ödəyəndə borc
[359]
miqdarımın dəyişəcəyini görəcəyik.
[362]
Buradakı kiçik vergi faizi,
[364]
əslində kreditimdəki faiz güzəştinin
[367]
vergi yığımının nə olduğunu anlamaqdır.
[369]
Bu saniyə biz bu haqqda danışacağıq,
[370]
bunu indi keçə bilərsən.
[372]
Digər qəhvəyi olmayanları isə,
[373]
cədvəli özünüz açmamısınızsa,
[375]
qarışmamalısınız.
[377]
Onla avtomatik olaraq hesablanırlar.
[379]
Buradakı aylıq faiz dərəcəsidir.
[381]
Bu eynilə illik faiz dərəcəsidir, 5.5%,
[385]
12-ə bölünür.
[386]
Və bir çox ipoteka kreditləri aylıq olaraq mürəkkəbdirlər,
[390]
belə ki,hər ayın sonunda sizin nə qədər pulunuz olduğunu
[393]
görürlər və sizə bu ay üçün bu qədər
[394]
faiz olduğunu bildirəcəklər.
[397]
İndi verilən bütün fərziyyələrə əsasən,
[398]
bir az pərdə arxası riyaziyyat var ki,
[400]
gələcək videoda əsl ipoteka ödənişinin
[402]
necə olduğunu sizə göstərə bilərəm.
[405]
Bu əslində qəşəng və maraqlı məsələdir.
[407]
Ancaq 500,000$ kredit üçün-- 500,000$ -lıq ev üçün,
[411]
30 illik 5.5% dərəcəsi ilə 375,000$ -lıq kredit,
[416]
ipoteka ödəməm təxminən 2100$ olacaq.
[423]
Evi aldığım zaman,
[425]
Bir az lüğət təqdim etmək istəyirəm,
[427]
və bu haqqda bəzi digər videolarda danışmışıq.
[429]
Bu sualda aktiv var, ev.
[434]
Və biz fərz edirik ki, 500,000$ dəyərindədir.
[437]
Fərz edirik ki, 500,000$ dəyərindədir. Bu aktivdir.
[442]
Bu aktivdir çünki, bizə gələcək fayda verir;
[443]
Gələcək faydası yaşaya biləcəyimiz bir yer olmağıdır.
[446]
İndi isə, aktivə qarşı öhdəlik var,
[448]
bu ipoteka kreditidir.
[450]
Bu 375,000$ -lıq öhdəlikdir.
[454]
375,000$ -lıq kredit və ya borc.
[459]
Əgər bu sizin balans hesabatınızdırsa,
[461]
əgər bu bütün aktivləriniz və bütün borclarınızdırsa,
[465]
və siz aktivləri satıb
[467]
borclarını ödəməlisiz.
[468]
Əgər evi satsaz, mülkiyyət hüququ alacaqsız,
[469]
pulu alacaqsınız, sonra isə banka geri ödəyəcəksiniz.
[472]
Belə ki, əslində bu qaydada olmur,
[474]
ancaq texniki olmayacağam.
[475]
Ancaq bu əməliyyatı dərhal etdikdən sonra
[477]
çözsəydiniz, 500,000$ -lıq bir eviniz olacaqdı.
[481]
borc olan 375,000$ -lıq borcunuzu ödəyəcəkdiniz,
[484]
və 125,000$ pul cibinizdə olacaqdı.
[490]
hansı ki, bu sizin orjinal ilkin ödəmənizdir.
[492]
Ancaq bu sizin kapitalınızdır.
[494]
İndi bunu deməyimin səbəbi budur ki,
[497]
bu videoda evin qiymətinin qalxıb enməsi
[499]
haqqında heç nə fərz etməyəcəyəm,
[501]
fərz edəcəyik ki,sabitdir.
[503]
Ancaq siz bunun sabit olduğunu fərz edə bilməzsiz,
[504]
və cədvəl ilə bir az məşğul olun.
[506]
Ancaq bunu tanış edirəm, çünki borcu ödəyərkən
[510]
rəqəm kiçilməyə başlayacaq.
[512]
Beləliklə rəqəm kiçiləcək.
[514]
Gəlin deyək ki, bu nöqtədə sadəcə 300,000 -dir.
[516]
Kapitalım böyüməyə başlayacaq.
[518]
belə ki, evinizin borcunu ödədikdən sonra nə qədər
[521]
qazanacağınızı kapitalınız hesab edə bilərsiniz.
[524]
Əgər evi satsaz, borcu ödəsəz,
[525]
geriyə qalan sizin özünüzündür.
[530]
Bu evdəki real varlığınızdır, nəyə sahib olduğunuzdur.
[534]
Evdəki varlığınız və ya doğurdan da sahibkarın nəyə sahib olduğu.
[537]
Burada etdiklərim---
[541]
Əslində qrafikə keçməzdən qabaq gəlin,
[542]
qrafiki necə hesablayacağımı göstərim.
[544]
Buna 30 il ərzində davam edirəm, aylarla keçir.
[547]
Beləki burada, cədvəldə 360 sıra
[549]
olduğunu düşünə bilərsiniz,
[551]
və əgər siz gedib bunu açsaz görəcəksiniz.
[554]
Amma mən sizə sadəcə nə etdiyimi göstərmək istəyirəm.
[556]
Ayda 0, hansı ki, burada göstərmirəm, siz 375,000$ borclusuz.
[561]
İndi, həmin ay ərzində
[563]
sənə 0.46% deyəcəklər.
[566]
Xatırla, bu 5.5% bölünsün 12 -dir.
[570]
375,000$ -ın 0.46%-i 1,718.5$ -dır.
[578]
Belə ki, ipoteka kreditimi hələ ödəməmişəm.
[580]
375,000$ borcum var.
[583]
Bu faiz bunun üstündə quruldu,
[587]
hesablanır.
[588]
Belə ki, ödəmələrimin heç birini etməmişdən qabaq,
[590]
ilk ayın sonunda 375,000$ borcun əvəzinə,
[593]
376,718$ borcum olur.
[598]
İndi isə mən yaxşı insanam, ipotekamı ödəməkdə gecikmə etməyəcəyəm,
[602]
Belə ki, ilk ipoteka ödəməmi edirəm,
[604]
hansı ki, indi hesabladıq.
[609]
Ödəməmi etdikdən sonra, mənim mahiyyətcə
[612]
nə qədər kredit qalığım olur?
[615]
Bu ödəməni etməmişdən qabaq idi,
[617]
ona görədə, ödəməni ondan alırsınız.
[618]
Bu ödəmədən sonrakı kredit qalığımdır.
[621]
İndi tam burada, kiçik bir ulduz,
[624]
bu mənim kapitalımdır.
[625]
Belə ki, xatırlayaq, kapitalıma 125,000$ ilə başladım.
[629]
Kredit qalığımı ödədikdən sonra, ilk ödənişimdən sonra,
[633]
125,410$ kapitalım qalır.
[638]
Belə ki, kapitalıma tam olaraq 410$ gəlir.
[642]
İndi yəqin deyirsiz ki, "Gee. Mən 2,000$ ödəniş etdim,
[645]
təqribən 2,000$ ödəniş,
[648]
və kapitalım sadəcə 410$ qalxdı,
[651]
Bu borc 2,000$ azalmalı deyildi ki?
[654]
Mənim kapitalım isə 2,000$ qalxıb."
[656]
Və cavab isə "xeyr" -dir, çünki,
[658]
sən faizin hamısını ödəməliydiniz.
[660]
Ona görədə, ən başında, sizin ödənişiniz,
[663]
sizin 2,000$ ödənişiniz əsasən faizdir.
[667]
Onun yalnız 410$-ı komissiyasız puldur.
[672]
Ona görədə, kredit qalığınız azaldıqca
[675]
daha az faiz ödəməyə başlayacaqsız,
[677]
belə ki, ödənişlərinizin hər biri komissiyasız pula
[678]
nisbətən daha üstün olmağa və faizə
[680]
nisbətən azalmağa başlayacaq.
[682]
Və sonra növbəti cərgəni anlamaq üçün,
[684]
bu faiz burada artır,
[685]
Son ay istisna olmaqla, sizin kredit qalığınızı
[689]
0.46% -ə vururam.
[693]
Siz yeni faiz artımını aldınız.
[695]
Bu sizin yeni əvvəlcədən ödəmə balansınızdır.
[696]
Mən ipotekamı yenidən ödəyirəm. Bu mənim yeni kredit qalığımdır.
[700]
Və görürük ki, artıq 2 aydır ki, 2$ daha komissiyasız pula getdi.
[704]
Və 2$ faizdən azaldı.
[706]
Və 360 ay ərzində görəcəksiniz ki,
[709]
bu gerçək böyük fərqdir,
[711]
və bu qrafikin bizə göstərmək istədiyidir.
[713]
Bu ipoteka ödənişimizin faiz və
[715]
komissiyasız pul hissələridir.
[717]
Belə ki geridə qalan bu hündürlük ---
[720]
Gəlin biraz aşağı sürüşdürək.
[722]
Bu 1 aylıqdır. Ona görədə, bütün hündürlük, gördüyümüz kimi,
[724]
bu tam olaraq bizim ipoteka ödəməmizdir, 2,129$.
[730]
İndi, bu ilk ayda mənim 2,100$ ödəməmi gördünüz,
[736]
bunun yalnız 400$ -ı, bu 400$.
[740]
Bunun yalnız 400$ -ı əsas, faktiki
[744]
kredit məbləğini ödəməyə getdi.
[746]
Qalanı faizi ödəməyə sərf olundu,
[749]
bu ayın faizi.
[752]
Çoxu ayın faizi üçün sərf edildi.
[753]
Ancaq krediti ödəməyə başlayarkən,
[755]
kredit qalığı azalmağa başlayacaq.
[757]
ödəmələrimin hər birində ödəməyə faiz az olacaq.
[761]
Gəlin daha qəşəng rəng eləyək.
[762]
Burada daha az faiz var. Bura gedək, 198ci aya,
[766]
bu son ay ərzində faiz daha azdır, ona görədə,
[769]
2,100$-ın çoxu biz 360cı aya gedənə qədər
[776]
kreditin ödənməsinə gedəcək.
[778]
Bunu cədvəldə görə bilərsiz.
[780]
360cı ayda son ödəməm tam olaraq
[782]
komissiyasız pula sərf olunacaq.
[784]
Çox azı faiz ola bilər.
[787]
İndi isə, son bir şey hansı ki, haqqında bu videoda
[789]
danışmaq istəyirəm, çox uzatmadan,
[791]
budur ki, vergi faizinə güzəşt.
[794]
Bir çox hallarda maliyyə planlaşdıranlar və
[796]
rieltorlardan evinizi almağın xeyri vergi üstünlükləridir
[799]
və s. kimi sözlər eşidəcəksiniz.
[802]
Sizin faiziniz çıxılan vergidir.
[805]
Faiziniz ödəmənin hamısı demək deyil.
[806]
Faiziniz tutulan vergidir.
[814]
"Çıxılan" sözünün mənasını daha aydın izah etmək istəyirəm.
[816]
İlk öncə faiz nə deməkdir,o haqqda danışaq.
[818]
Bütün 30 il ərzində aya 2,100$
[822]
və ya 2129$ ödəməmdir.
[826]
İlk başda, bunun çox hissəsi faiz idi.
[829]
1-ci ayda, bunun 1,700$ -ı faiz idi.
[832]
Bu 1,700$ tutulan vergidir.
[836]
Daha da irəli getdikcə,
[837]
hər ay üçün olan ipoteka ödəməmdən
[841]
getdikcə daha da az vergi tutulur.
[844]
Burada tutulan vergi həqiqətən də, daha azdır.
[846]
və getdikcə bütün ipotekamı ödəməyə və
[850]
ev sahibi olmağa hazırlaşıram.
[851]
Vergi tutulmasının nə olduğu anlayışında
[853]
çox aydın olmaq istəyirəm,
[855]
çünki fikrimcə, bu çox vaxt səhv başa düşülür.
[860]
Gəlin deyək ki, 1 ildə ödəniş etdim,dəqiq bilmirəm,
[865]
Özümdən bir rəqəm uyduracağam.
[866]
Bunu cədvəldə hesablamadım.
[868]
Gəlin deyək ki, 1ci ildə 10,000$ faiz ödəyirəm.
[876]
10,000$ faiz.
[879]
Xatırlayaq ki, mənim əsl ödəmələrim bundan yüksək olacaq,
[882]
çünki ödəmələrimin bəziləri əslində
[884]
kreditimi ödəməyə getdi.
[885]
Amma gəlin deyək ki, 10,000 faizə getdi.
[889]
Və bundan qabaq gəlin deyək ki,
[890]
Bundan qabaq gəlin deyək ki, 100,000 qazanıram,
[894]
krediti bir kənara qoyaq,
[895]
Deyək ki, ildə 100,000$ qazanıram,
[899]
və deyək ki, bu 100,000 -nin təqribən 35% -ni ödəyirəm.
[903]
Bütün vergi sisteminə, fərqli bölmələrə
[905]
və bütün bunlara girməyəcəyəm.
[907]
Gəlin deyək ki, bu ipotekam olmasaydı,
[909]
35% vergi ödəyəcəkdim,
[913]
hansı ki,ildə hardasa 35,000$ vergi olacaqdı.
[919]
Bu sadəcə təqribi hesabdır.
[921]
10,000$ tutulan vergidir dediyinizdə,
[925]
faiz tutulan vergi olur,
[926]
bu o demək deyil ki, normal olaraq borclu olduğum
[931]
35,000$ -dan götürüm və sadəcə 25,000 ödəyim.
[934]
Bu məbləği gəlirimdən çıxa bilərəm deməkdir.
[938]
IRS-də bu il nə qədər qazandığımı deyəndə,
[941]
100,000$ əvəzinə 90,000$ qazandığımı deyirəm,
[946]
çünki bunu çıxa bilərəm,
[948]
bir başa vergilərimdən deyil,
[950]
Bunu gəlirimdən çıxa bilərəm.
[953]
Belə ki, yalnız 90,000$ qazansaydım,---
[956]
və bu, vergilərin necə ödənməsi haqqında
[958]
kobud düzəlişlər edirəm --
[960]
və bunun 35% -ni ödəyirəm, gəlin kalkulyatoru çıxardaq,
[966]
Gəlin kalkulyatordan istifadə edək.
[968]
Belə ki, 90 dəfə 0.35 31,500-ə bərabərdir.
[975]
Beləliklə, bu 31,500$ -a bərabər olacaq.
[983]
31,500$.
[985]
10,000 tutulandan, tutulan 10,000$ faizdən,
[990]
Mən 3,500$ qənaət edirəm. 10,000$ dollar yox.
[995]
Bunu anlamağın bir başqa yolu isə,
[997]
10,000 faiz ödəsəm və vergi dərəcəm 35% olsa,
[1000]
Mən bunun 35% -ni qənaət edəcəyəm, bu mənim əsl vergimdir.
[1005]
Bu insanların tutulan vergi dedikdə nəyi nəzərdə tutduqlarıdır.
[1007]
Siz IRS -ə bildirdiyinizi
[1008]
gəlirinizdən çıxırsız.
[1010]
Birbaşa vergilərinizdən götürə biləcəyiniz
[1012]
bir şey varsa, buna vergi krediti deyilir.
[1015]
Birbaşa verginizdən çıxa biləcəyiniz xüsusi
[1017]
bir şey varsa, bu vergi kreditidir.
[1022]
Amma tutulan vergi yalnız gəlirinizdən götürülür.
[1025]
Bu cədvəldə göstərmək istəyirəm ki,
[1027]
əslində bu ayı hesabladım ki,
[1029]
tutulan verginiz nə qədərdir.
[1032]
Məsələn, ilk ayda 2,100$ -lıq ipoteka ödəmənizin
[1035]
1,700$-nı faizə görə ödəmisiniz,
[1041]
yəni ki, bunun 35% -ni. Və fərziyyələrinizə görə 35% qazandım,
[1045]
1,700$ -ın 35% -i, bu ay 600$ qənaət edəcəyəm.
[1051]
Belə ki, 1 il ərzində vergidə təxminən
[1054]
7,000$ qənaət edəcəyəm,
[1057]
belə ki, ciddi diqqətə ehtiyac olan birşey yoxdu.
[1059]
Hər nəysə, ümid edirəm ki, bunu yararlı hesab etdiniz,
[1061]
və sizi bu cədvələ daxil olmağa təşviq edirəm,
[1064]
və cədvəl haqqında çox anlamırsızsa,
[1066]
fərziyyələrlə məşğul olun hansı ki,
[1067]
yalnız qəhvəyi rəngdə olanlarla.
[1069]
və siz bunun müxtəlif faiz dərəcələrinə
[1073]
kredit məbləğlərinə, fərqli ödəmələrə, şərtlərə
[1075]
əsaslanaraq necə dəyişdiyini görəcəksiz.
[1077]
Fərqli vergi dərəcəsi,
[1078]
doğurdan da, vergi qənaətlərini dəyişəcək,
[1081]
və bu cədvəldə müəyyən ipoteka kreditləri
[1083]
ilə məşğul ola bilərsiz.