🔍
A monopsonistic market for labor | Microeconomics | Khan Academy - YouTube
Channel: Khan Academy
[0]
Beləliklə bir firma üçün istehsal
[2]
faktorları ətrafında söhbətimizə davam
edək və
[5]
diqqətimizi əmək bazarına yönəldəcəyik.
[7]
Beləliklə, artıq bu kimi oxları bir neçə
[11]
dəfə çəkmişik, burada üfüqi oxumuz, bu bir
[15]
firma tərəfindən istifadə olunan əməyin
miqdarıdır.
[19]
Şaquli ox bizim əmək haqqı dərəcəmizdir.
[24]
Beləliklə,bir firma üçün iqtisadiyyata
baxırıq.
[27]
Və bu firmanın işə cəlb etməsinin nə qədər
[29]
səmərəli olduğuna baxırıq?
[32]
Və marjinal gəlir məhsulu barədə
[34]
dəfələrlə danışdıq.
[36]
Bu firma hər dəfə daha bir əmək vahidi
gətirəndə nə qədər
[40]
artan gəlir əldə edə biləcəyinə dairdir?
[44]
Və ümumiyyətlə bunu aşağıya doğru meylli
[46]
bir xətt kimi gördüyümüzdən danışdıq
[48]
çünki gəlirləriniz azalır.
[49]
Hər dəfə daha bir əmək vahidi
[52]
əlavə etdikdə, bu əməyin marjinal
[54]
gəlir məhsulu bir az aşağıya enir
[57]
və beləliklə azalan gəlirləriniz olur.
[59]
Bu marjinal gəlir məhsuludur ,
[61]
və bu dəfə çox xüsusi olacağam.
[63]
Bu əməkdir.
[64]
Torpaq və kapital kimi digər amillərdən
[66]
bənzər bir marjinal gəlir məhsulu
edə bilərik.
[69]
İndi bu videodakı vəziyyəti dəyişdirmək
[72]
üçün mükəmməl rəqabətli bazarda fəaliyyət
[75]
göstərən firma haqqında danışmayacağıq.
[77]
Əgər etsəydik, marjinal amil dəyəri
[80]
bazarda əmək haqqı dərəcəsi nə olursa
[82]
olsun və belə bir üfüqi bir xətt olardı.
[84]
Əməyin marjinal amilinə sahib olacaqsınız.
[88]
Mükəmməl rəqabətçi bir əmək
[89]
bazarında olan bir firma haqqında
danışmayacağıq.
[92]
Monopsoniya işəgötürən bir firma
[93]
haqqında danışacağıq.
[97]
Bu monopsoniyadır,
[101]
monopoliya deyil.
[104]
İndi monopsoniya nə deməkdir?
[106]
Demək olar ki, bunu monopoliyanın əksi
[108]
kimi qiymətləndirə bilərsən.
[111]
Bir inhisarçı kimi sizin bir satıcınız,
[115]
Yalnız bir satıcınız
[117]
və bir çox
[119]
alıcınız,
[123]
bu qədər çox alıcınız var.
[125]
Yəni bu
[128]
inhisardır.
[130]
Monopsoniya,
[133]
bir alıcınızın,
[136]
yalnız bir alıcınızın
[138]
və bir çox satıcınızın olmasıdır.
[141]
Beləliklə, çox sayda
[146]
satıcı var.
[148]
Yəni buradakı bir
[151]
monosponiya firmasıdır.
[153]
Bəhs etdiyimiz kontekstdə
[155]
əmək bazarlarından danışırıq.
[156]
Bu, bir alıcı demək əvəzinə,bir
[158]
iş alıcısı olduğunu söyləyə bilərsiniz.
[160]
Beləliklə bir işəgötürən,
[162]
deyə bilərsiniz.
[163]
Və əmək satanlar,
[166]
yaxşı bir əmək satıcısı,
[170]
bunlar çox potensial,
[172]
potensial işçilərdir.
[174]
Monopsoniya işəgötürənlərinə aid
[176]
bir çox real nümunələr var.
[178]
Deyək ki, kiçik bir şəhərdəyik və
[180]
orada yalnız bir xəstəxana var,buna görə
[182]
tibb işçilərinin,deyək ki,tibb bacılarının
[185]
monopsoniya işəgötürənləri olacaq.
[187]
Monopsoniya işəgötürəninin maraqlı tərəfi
odur ki,
[190]
onlar əmək haqqı dərəcəsi nə olursa olsun
[194]
götürməyəcəklər, mahiyyət etibarilə bu
bazarda
[198]
işçi qüvvəsi üçün təklif əyrisi var.
[201]
Beləliklə, məsələn, bu bazarda,
[205]
maaşlar az olduqda,
[207]
aşağı işçi qüvvəsi olacaqdır.
[210]
Çox adam o xəstəxanada işləmək istəməyəcək
[212]
Və sonra maaşlar artdıqca getdikcə daha
[214]
çox insan bu monopsoniya işəgötürənində
[217]
işləmək istəyəcəkdir.
[220]
Beləliklə, bu bizim əmək,
[223]
iş təklifi əyrimizdir.
[228]
Sizə bir sual verəcəm
[229]
Bu çaşdırıcı bir sualdır.
[232]
Bu firmanın işə götürməsi üçün rasional
[234]
kəmiyyət nə olacaq?
[237]
İndi deyə bilərsiz ki,
[239]
bu da eyni şeydir.
[240]
Sadəcə, marjinal gəlir məhsulumuz əmək
[242]
dəyərindən yüksək olduğu müddətdə işə
[245]
işə davam etmək istərdik.
[248]
Və hər kəsə fərqli bir dərəcə ödəməyi
[250]
bacara bilsəydiniz, bu doğru olardı.
[253]
Bu ilk əmək vahididirsə,kiməsə bu qədər
pul ödəyə bilərsiniz,sonra işə
[256]
götürdüyünüz hər kəsə
[258]
daha çox ödəməlisiniz.
[259]
Amma bu,ümumiyyətlə işləyən yol deyil.
[261]
Real həyatda, maaş nə olursa olsun,
[263]
bunun verdiyimiz əmək miqdarı olduğuna
[267]
qərar versək,bu maaşı yalnız
[269]
o artan şəxsə deyil,
[273]
bu maaşı hamıya verməlisən.
[276]
Beləlki,bu firma üçün gətiriləcək rasional
[281]
əmək miqdarının nə olduğunu düşünmək
[284]
üçün fikirləşməli , hesablamalıyıq və ya
[286]
ən azı burada əməyin maya dəyərinin işçi
[288]
qüvvəsi əyrisindən fərqli olacağını
görməliyik.
[290]
Bunu vizuallaşdırmağa kömək etmək üçün,
[292]
burada kiçik bir cədvəl düzəldək.
[295]
Buna görə bəzi rəqəmlər uyduracağam.
[297]
Baxın, əməyin miqdarı barədə düşünəcəyik,
[301]
buna görə yalnız sıfır, bir,
[303]
iki, üç, dörd.
[306]
Və sonra əməyin qiyməti barədə düşünək.
[309]
Beləliklə, əməyin miqdarı bir olduqda,
[311]
əməyin qiyməti üç olur deyək.
[314]
Və sonra biz də artar, əgər daha çox insan
[316]
işə götürmək istəsək,
[317]
əməyin qiyməti dördə qalxır, beşə qalxır,
[319]
altıya qalxır,və beləcə davam edir.
[322]
Və sonra işin ümumi dəyəri nə qədər
olacaq?
[325]
Beləliklə, ümumi əmək dəyəri,
[331]
bunu başa düşə bilərsiz.
[332]
Bir işçini vahid başına 3 dollara işə
götürsəniz,
[336]
ümumi üç edir.
[338]
Vahid başına 4 dollar olan iki vahid,
unutmayın ki,
[341]
hamıya eyni məbləğ ödəməlisiz.
[343]
Bu ilk adama 3$ və yalnız ikinci adama
[346]
4$ ödəyə biləcəyiniz kimi deyil,
[347]
bu halda bu yeddi olar.
[349]
İki vahid işə götürürsənsə,
[350]
hər kəsə 4 dollar ödəməlisiniz.
[352]
Beləliklə,ümumi xərc səkkizdir.
[355]
Üç dəfə beş, ümumi xərciniz 15-dir.
[358]
Buradakı ümumi xərciniz 24-dür.
[361]
Və indi düşünə bilərik ki,
[362]
əməyin marjinal amil dəyəri nədir?
[366]
Yəni bu artan əmək vahidi gətirəndə
[369]
nə qədər artan xərc götürürsünüz?
[372]
Birdən iki vahidə getdiyinizdə,
[375]
ümumi xərciniz üçdən səkkizədək olur,
[377]
beləliklə marjinal amil xərciniz beşdir.
[381]
Bura artıq beşdir.
[383]
İki ilə üç arasında olduqda,
[385]
marjinal faktor dəyəri,səkkizdən 15 olur.
[389]
Səkkizdən 15-ə , yeddi vahid qalxdınız.
[393]
Yenə də bunun səbəbi budur ki,
[394]
daha çox insan işə götürmək istədiyiniz
zaman,artan
[397]
insanları izləmək üçün daha çox pul,sonra
[399]
hər kəsə daha yüksək dərəcədə
ödəməlisiniz.
[401]
Beləliklə, işçi qüvvəsinin marjinal amil
dəyərinin
[404]
iş təklifi əyrimizdən iki qat daha sürətli
[406]
artdığını görürsünüz.
[409]
İş təklifi əyrimizdə,
[410]
hər artan vahid, bir əlavə edirik.
[411]
Burada hər artan vahid, ikisini əlavə
edirik.
[414]
Və bir daha görə bildik.
[415]
15-dən 24-ə keçmək üçün doqquzu əlavə
[417]
etməlisiniz,bu səbəbdən işçi
[419]
qüvvəsinin marjinal amil dəyəri doqquzdur.
[422]
Buna nümunə olaraq baxdıqda,
[424]
işçi qüvvəsinin marjinal amilinin
[428]
iş təklifi əyrisinin iki qatında
[431]
artacağını düşünürsən.
[433]
Beləliklə, əməyin marjinal amil
[435]
dəyəri buna bənzəyir.
[438]
İşçi qüvvəsinin marjinal amil dəyəri
[440]
iki qat daha sürətli artacaq.
[443]
İndi bu bir zəng çalır.
[444]
Bu, keçmişdə bir inhisara və ya mükəmməl
olmayan
[447]
bir rəqib firmasına baxdığımız zaman
[450]
öyrəndiklərimiz kimi görünə bilər.
[453]
Həm mallarına olan tələbdən, həm də
[456]
marjinal gəlirlərindən danışdıq
[459]
Və marjinal gəlir əyrisi tələb
[460]
əyrisindən iki dəfə mənfi meyl etdi.
[464]
Budur, hər şeyin sadəcə döndüyünü görürük.
[467]
İndi firma gəlirlərindən və firmanın
[471]
marjinal gəlirlərindən danışmırıq,
[473]
firma xərclərindən danışırıq.
[475]
Bunlar firma üçün girişdir.
[477]
Bəs indi rasional əmək haqqı dərəcəsi
necə olacaq?
[482]
Firma üçün rasional işçi sayı nə qədərdir?
[486]
Deməli,biz indicə marjinal
[488]
analiz etdik və gördük ki,
[489]
firma hər yeni işə götürülən
[491]
işçiyə görə əldə etdiyi marjinal
[494]
qazancının həmin yeni işçi üçün marjinal
[496]
xərcindən çox olduğu müddətcə yeni
[499]
işçi qəbuluna davam edəcək.
[500]
Beləliklə işçi qəbuluna
[501]
davam edəcəyik, məhz bu nöqtəyə kimi.
[504]
Bu nöqtə firma üçün işçi miqdarına
[507]
görə ən rasional nöqtədir.
[511]
Bəs firma işçilər üçün nə qədər maaş
ödəyəcək?
[514]
Siz ola bilsin ki,bu nöqtədəki qədər maaş
[516]
ödənəcəyini düşünəsiniz,ancaq unutmayın ki
[519]
firma bu maaşı ödəmək məcburiyyətində
deyil.
[521]
Bu qədər işçi miqdarı üçün bizim təklif
əyrimiz maaş
[524]
miqdarının bu nöqtədə olacağını söyləyir.
[527]
Beləliklə, firma bu qədər
[530]
maaş ödəyəcək.
[533]
Firma məhz burada göstərilən maaşı
ödəyəcək.
[536]
Bu sizinçün bir azca
[537]
düşündürücü bir şey ola bilər.
[540]
Ancaq biz monopsoniya firmalar
[541]
haqda danışanda-bu bazarda tək işə götürən
[544]
firma yaxud monopsoniyaya doğru gedən bir
[546]
firma da ola bilər, onun özünə xas
[550]
xas işçi təklif əyrisi olacaq.
[552]
Firma üçün rasional miqdarın nə
[554]
qədər olduğunu düşündükdə ağlınıza işçinin
[557]
marjinal xərc faktorunu gətirməlisiniz,
hansı ki, əyrinin
[561]
üzərində iki dəfə yuxarı çıxacaq
[563]
Və onun marjinal qazanc xəttiylə kəsişdiyi
[566]
yer sizə lazım olan miqdarı deyir.
[568]
İşçinin təklif əyrisi isə sizə bu miqdar
[570]
üçün olan maaşı deyəcək.
Most Recent Videos:
You can go back to the homepage right here: Homepage