The Rules for Rulers - YouTube

Deshironi te sundoni? I shikoni problemet ne shtetin tuaj dhe e dini se si ti rregulloni?

SIkur ta kishit pushtetin per ta bere kete.

Epo, keni ardhur ne vendin e duhur.

Por perpara se ta fillojme kete leksion mbi pushtetin politik, pyesni veten pse sunduesit nuk i shikojn gjerat aq qarte sa ju...

...ne te kundert, sillen ne menyra, egoiste, veteshkatruese dhe afatshkurter?

A jane budallejn... keto njerezit me te pushtetshem ne bote?

Apo eshte dicka tjeter?

Froni duket omnipotent nga larg, por nuk eshte ashtu sic duket.

Merreni fronin per te vepruar, dhe froni vepron mbi ju.

Pranojeni kete ose kthehuni pas tani para se te diskutojme, rregullat per sunduesit.

*muzike e zymte*

Sado te ndritshme rrezet e cilitdo mbreti diell: Askush nuk sundon i vetem.

Nje mbret nuk mund te ndertoje rruge vetem, nuk mund ta ve ligjin ne zbatim vetem dhe nuk mund ta mbroi shtetin vetem.

Fuqia e nje mbreti nuk eshte te veproje, por te bej te tjeret to veprojne ne emer te tij, duke perdorur thesarin ne arken e tij.

Mbretit i duhet nje ushtri dhe dike per ta drejtuar.

Thesar dhe dike per ta mbledhur.

Ligj dhe dike per te siguruar zbatimin e tij.

Individet qe duhen per te mundesuar keto gjera te domosdoshme jane celesat e pushtetit.

Te gjitha ndryshimet qe ju deshironi te beni jane vetem mendime ne koken tuaj nese celesat nuk i zbatojn komandat e juaja.

Ne nje diktature, ku fuqia ben te drejte, numri i celsave te pushtetit eshte i vogel, ...

...ndoshta vetem nje duzine gjenerale, burokrate dhe drejtues rajonal.

Zhvendosni ato ne anen tuaj dhe fuqia per te sunduar eshte e juaja, por...

...kurre mos harroni: zhgenjeni ato dhe ato do tju zevendesojne.

Cdo shtet shtrihet ne nje spekter duke filluar nga ato, ne te cilat sunduesi ka neveoje per vetem pak perkrahes celes, ne ato, ne te cilat i duhen shume...

...ky themel i pushtetit eshte arsyeja pse shtetet jane te ndryshme.

Por shume celesa apo pak, rregullat jane te njejta:

E para, merri perkrahesit celes ne anen tende.

Me ato, keni fuqine per te vepruar; keni gjithcka. Pa to, nuk keni asgje.

Tani per te mbajtur keto celesa te pushtetit, rregulli i dyte eshte:

Kontrollo thesarin

Duhet te siguroheni qe i gjithe thesari te mblidhet dhe tju shperndahet juve -- per te gjithe mundimin qe keni bere

-- dhe celesave qe te ruani pozicionin tuaj

Kjo eshte puna juaj e vertet si nje sundues: te zbuloni menyren me te mire per te mbledhur dhe shperndare burimet,

...ne menyre qe te mos rrezoni shtepine e letrave ne te cilen mbeshtetet froni.

Tani ju, diktator aspirues dashamires, mund te keni deshire te ndihmoni popullin,...

...por kontrolli juaj i thesarit eshte ai qe terheq rivalet, prandaj duhet ti mbash besnik celesat.

Por ka vetem nje sasi te kufizuar thesari ne arken tuaj, nje sasi te kufizuar thesari qe mbreteria juaj prodhon.

Prandaj keni kujdes: cdo sasi e vogel qe ju shpenzon per popullin eshte thesar jo i shpenzuar per besnikeri.

Keshtu qe , duke bere gjene e drejte, duke spenzuar pasurine e nje shteti ne qytetaret e shtetit,...

...i jeni rivaleve tuaj nje vegel per te marr pushtetin.

Thesar i derdhur ne rruge, ne universitete dhe spitale, eshte thesar qe nje rival mund tja premtoje perkrahesve celes nese ato do te ndronin ane.

Diktatoret dashamires mund te shpenzojne pjesen e tyre per qytetaret, por celesat duhet patjeter ta marrin shperblimin e tyre,...

sepse *edhe nese* ju keni mbledhur perkrahesit me besnik dhe me engjellor, ato kane po te njejtin problem, thjesht nje nivel me poshte...

Te qenurit nje celes pushteti eshte ne vetvete nje pozicion pushteti.

Dhe ato ruhen prej rivaleve nga poshte apo nga larte: prandaj thesari qe marrin ato do ta shpenzojne per te ruajtur pozicionin e tyre.

Besniket dhe budallenjte mund te qendrojne ne krahun tuaj ne cfaredo situate,...

...por perkrahesit e zgjuar, do te shikojne gjithmone ekuilibrin e pushtetit, gati per te ndryshuar besnikerine nese ju dukeni si kandidati humbes ne nje rrjete te levizshme aleancash.

Ne shtete ku celsat jane te paket, shperblime tjane te medha...

... dhe ku dhuna sundon, me te pameshirshmit mblidhen; dhe engjejt qe bejn mire humbasin kunder djajve qe s'bejn.

Prandaj blini te gjithe besnikerine qe mundeni, sepse besnikeria, ne organizata diktatoriale te te gjitha llojeve, eshte gjithcka.

Per sunduesit te pakten.

Pra, diktatura e ekspozuar:

Nje mbret, te cilit i duhet oborri mbreteror per te mbledhur thesarin, per te mbajtur oborrin besnik dhe per te vazhduar mbledhjen e thesarit.

Kjo eshte berthama vete mbeshtetese e pushtetit, cdo gje jashte saj eshte dytesore.

Një mbret me shumë përkrahës celes ka probleme reale:

jo vetëm shpenzimet, por edhe nevojat e tyre konkurruese dhe rivaliteti janë të vështira për të balancuar, ...

... sa më e komplikuar rrjeta sociale dhe financiare në mes të tyre, aq më shumë mundesi ka një rival për të zhvendosur një masë kritike.

Sa me shume mbeshtetes celes te kete nje mbret mesatarisht, aq me i shkurter sundimi i tij.

Cka na con ne rregullin e trete per sundimtaret.

Minimizo perkrahesit celes

Nese nje celes ne oborrin tuaj behet i panevojshem dhe aftesite e tije po ashtu, duhet ta deboni.

Pas një grushti shteti të suksesshëm, diktatori i ri do të pastrojë disa nga ata që e ndihmuan atë të vijë në pushtet, ...

... nderkoh qe bashkepunon me mbeshtetesit e diktatorit të mëparshëm - e cila nga jashtë duket si një ide e tmerrshme.

Pse te braktini shoket e juaj revolutionar?

A nuk jane nje rrezik mbeshtetesit e diktatorit te vjeter?

Por çelësat e nevojshme për të fituar pushtetin nuk janë të njëjt me ato qe duhen për ta mbajtur atë.

Te paguash dike i cili ishte i domosdoshem në të kaluarën, por i kotë tani është e njëjtë me shpenzimin e parave për qytetarët: thesar i harxhuar per të parëndësishme.

Nga përkufizimi, një diktator që ndermerr një grusht shteti i ka premtuar me shume thesari atyre qe marrin anen e tij.

Madhesia e arkes nuk ka ndryshuar, keshtu qe thesari duhet ndare nder me pak veta.

Një diktator që leviz çelësat e duhur, merr kontrollin e thesarit, shkurton shpenzimet e panevojshme dhe vret çelësat e padobishem, do të ketë një karrierë të gjatë dhe të suksesshme.

Duke parë strukturën te zbulohet, ju mund të jeni të ngazëllyer për të filluar dhe për të kontrolluar një vend për të mirën tuaj dhe te miqve te tu.

... ose ju mund të jeni te rraskapitur, duke deshiruar te beni mirë, por duke parë vështirësitë strukturore, tani i ktheheni demokracise për shpëtim.

Pra, le të diskutojmë sundimtarët si përfaqësues.

Ju përsëri mund të keni ëndrra të mëdhaja të utopisë që ju dëshironi të ndërtoni, por: askush nuk sundon vetëm.

Dhe kurrë më pak se në demokraci.

Presidentët dhe kryeministrat duhet të negociojë me senatet dhe parlamentet e tyre dhe anasjelltas.

Dhe ata të gjithë kanë mbështetësit e tyre celes për të menaxhuar.

Në një demokraci te mirë-projektuar, pushteti është i copëtuar ndermjet shumë antareve dhe merret jo me forcë, por me fjalë, ...

... Që do të thotë ju duhet të bindni mijëra ose miliona qytetarëve, qe edhe nese ste pelqejne ne diten e votimit,...

... të paktën tju pelqejne me shume se alternativa tjeter.

Me kaq shumë votues dhe fuqi të tillë të copëtuar është e pamundur te beni si nje diktator ...

... ,te ndiqni këto rregulla dhe te bleni besnikërinë. Apo s'është?

Sigurisht që jo.

Mos i mendoni qytetarët si individë me dëshirat e tyre individuale, por si e ndarë në blloqe:

... Të moshuarit, pronarët e shtëpive, pronaret e bizneseve, apo të varfërit. Blloqet qe ju mund ti shpërbleni si një grup.

Demokracitë kanë kode taksash dhe ligjesh jashtzakonisht te nderlikuara, jo rastësisht, por si shpërblim

për blloqet që ngrejne dhe mbajnë përfaqësuesit në pushtet:

subvencionet bujqësore, për shembull, nuk kanë të bëjnë me ushqimin per te cilin ka nevoje nje komb, ...

... Por teresisht me rëndësine e votave te bllokut bujqësore.

Vendet ku votat e fermerëve nuk ndikojne zgjedhjet, nuk kanë subvencioneve bujqësore.

Nëse një blloku, si qytetarë të rinj, nuk mund te votoje, atëherë nuk ka nevojë për të devijuar shpërblime drejt tyre.

Edhe nëse jane te mëdhenj në numër, ata janë të parendesishem për të fituar pushtetin.

Ky është një lajm i mirë për ju: nje bllok me pak per te fituar dhe sidoqofte, thesari duhet te vji nga diku...

Nëse ju doni vite të gjata në zyrë, rregulli tre është miku juaj në një demokraci po aq sa ne diktature.

Ju nuk mund të eliminoni ata që nuk votojnë për ju, por ka shumë që mund të bëni.

Pasi te jeni ne pushtet, bejeni me te lehte per blloqet tuaja celes te votojne dhe me te veshtire per te tjeret.

Krijoni sisteme votimi që reduktojnë numrin e blloqeve që ju duhen për të fituar sa më shumë rivalë që te keni, ...

... me te vertetë shume e dobishme.

Vendos kufinjte e zgjedheve per te parapercaktuar rezultatin per ty dhe miqte e tu, ...

... Dhe beni parazgjedhje partiake me rregullat bizantine për të përcaktuar per te cilet blloqet edhe * mund * të votojnë.

Bashko dhe perzi metodat e mesiperme per zgjatje edhe me te theksuar te pushtetit.

Kur shkalla e kënaqshmërisë nuk mund të jetë më e ulët, por norma e rizgjedjes nuk mund të jetë më e lartë, ...

... ju do të dini se ju ja keni arritur.

Tani, mjaft me mendimin për qytetarët.

Edhe në një demokraci ka mbeshtetes individual celes me shume influence

... te cilet ju duhen në anën tuaj për shkak se paratë, ndikimi apo favoret e tyre ju mbajn në pushtet.

Nderkoh qe ju smund ti premtoni ti jepni drejt per drejt thesar sic do te bente nje diktator...

... Ju mund të krijoni mundesi për investimet e tyre, të miratoni ligje që ata kanë shkruar, ...

... ose ti lejoni te dalin lirisht nga burgu.

Jo një karrocë dore plote me ar në derën e tyre, por kontrata për biznesin e tyre.

Ju si sundimtar keni rrugë për të ndërtuar, kompjuter për të ruajtur ose ndërtesa për te rindertuar.

Askush nuk sundon i vetëm, ne fund te fundit.

Ose ju mund të merrni rrugën morale, dhe te injoroni çelësat e mëdhenj.

Por ju do të luftoni kundër atyre që nuk e kane bere. Paç fat me atë.

Korrupsioni nuk është një lloj i krimit, ne te kundert një mjet i pushtetit, ...

... Në demokraci dhe diktature, por më shumë mbi kete ne nje kohë tjetër.

Pra, prano favore, zhvendosi blloqet celes dhe ju do të merrni pushtetin, ...

...te sundosh me veprime që duken kontradiktore dhe të trasha për ata që nuk e kuptojnë lojën -

te ndihmosh privatisht industrine qe ke denoncuar publikisht, ...

... Ose te miratosh ligje që lëndojne një bllok që ju votoi.

Por puna juaj nuk është që të kemi një politikë të qëndrueshme e të kuptueshme,...

... Por të balanconi interesat e çelësave tuaj te pushtetit, të mëdhenj dhe të vogjel.

Kjo është menyra se si ju qëndroni në detyrë.

Tani me gjithë këtë dhimbje koke për të qenë një përfaqësues, ju mund të pyes veten, ...

... duke shikuar tek rregulla tre, pse nuk mund ta shmangnit te gjithe kete ndertimin e blloqeve dhe shkembimin e favoreve...

... dhe vetëm te korruptoni ushtrinë për të marrë pushtetin?

Ne duhet më në fund ti kthehemi: taksave dhe kryengritjeve.

Ju duhet të kuptoni rregullen dy dhe si thesari mblidhet dhe perdoret për të mbajtur një vend te bashkuar.

Nese i vendosim ne grafik normat e taksve te shteteve kundrejt numrit te perkrahesve celes qe i duhen sundimtarit,...

... Ka një marrëdhënie të qartë. Më shumë demokraci, taksa më të ulëta. \

Në qoftë se ju ndodheni ne nje demokraci te rehatshme, ju do ta perqeshni kete, ...

... por bashkeqytetaret e juaj te cilet nuk fitojne mjaftueshem nuk paguajne taksen e te ardhurave dhe madje marrin kompensim,...

... Duke e çuar normën *mesatare* te taksave poshtë. Në diktatura, kjo nuk ndodh.

Diktaturat shpesh heqin dore nga taksat indirekte ne favor te marrjes se pasurise drejt per drejt.

Është e zakonshme qe diktatori të detyroje fermerët tja shesin prodhimet e tyre për pak, ...

... pastaj te kthehet dhe ti shesë ato në tregun e lire,

... duke mbajtur diferencen si nje ekuivalente te nje takse jashtzakonisht te larte.

Kështu që taksat në demokraci janë të ulëta në krahasim me ato te diktaturave.

Por pse përfaqësuesit e ulin sasine qe marrin?

Epo, ulja e taksave është një kenaqese turmash.

Diktatorët nuk kanë nevojë për të kënaqur turmat dhe kështu që mund të marrin një përqindje të madhe nga qytetarët e tyre të varfër për të paguar perkrahesit celes.

Por, përfaqësuesit në demokraci mund të marrin një përqindje me të vogël ...

nga secili për të paguar përkrahësit e tyre celes, ...

... për shkak se qytetaret e tyre te edukuar dhe te lire jane me produktive se fshataret.

Për sunduesit në një demokraci, sa më shumë produktivitet aq më mirë.

Kjo është arsyeja pse ata ndertojne universitete, spitale, rrugë dhe garantojne liri, ...

... Jo vetëm nga mirësia e zemrës së tyre, por sepse ajo rrit produktivitetin e qytetarëve, ...

... i cili rrit thesarin për sunduesit dhe mbështetësit e tyre celes, edhe nese merret një përqindje më të ulët.

Demokracitë janë vende me të mira për të jetuar se diktaturat, ...

... Jo sepse përfaqësuesit janë njerëz më të mirë, ...

... por per shkak se *ndodh qe* nevojat e tyre jane te perputhura me ne pjese te madhe te popullsise.

Gjërat që e bëjnë qytetarët më produktiv bejne edhe jetën e tyre më të mirë.

Përfaqësuesit i duan të gjithë produktiv, kështu që të gjithë marrin autostrada.

Diktatoret me te keqinj jane ato te cileve i perputhen interesat me pjesen me te vogel te qytetareve, ...

... ata qe kan sasine me te vogel te celesave te pushtetit.

Kjo shpjegon pse diktaturat më të keqija kanë diçka të përbashkët.

Flori, nafte, diamante ose të ngjashme.

Në qoftë se pasuria e një kombi germohet kryesisht nga toka: ky është një vend i tmerrshëm për të jetuar ...

... Sepse një minierë ari mund të operoje me skllevër qe po vdesin, dhe megjithate të prodhojnë shume pasuri.

Nafta është më e vështirë, por për fat të mirë kompanitë e huaja mund ta ekstraktojne dhe ta perpunojne ate pa pasur nevoje per perfshirjen e qytetareve.

Me qytetaret jashtë këtij cikli, ata mund të injorohen, ndërkohe sundimtari shpërblehet dhe çelësat e pushtetit mbahen besnik.

Kështu ne jetojmë në një botë ku demokracite me te mira dhe te zgjuara jane te qendrueshme,...

... diktaturat me te keqija dhe te pasura jane te qendrueshme dhe ne mes nje lugine revolucioni.

Diktatoret e pasur me rezurse ndertojne rruge vetem nga portet te rezurset dhe nga pallati i tyre ne aeroport,...

... dhe njerëzit qëndrojnë të qetë jo sepse kjo është e pranueshme apo se ata janë të frikësuar, ...

... por sepse e vërteta e hidhur eshte se: analfabete te shkeputur e te uritur nuk jane revolucionar te mire.

Tani një diktator mesatar pa burime duhet, siç u përmend më parë, duhet të marrë një sasi të madhe të pasurisë direkt nga fermerët e tij të varfër dhe punëtorët e fabrikave.

Kështu qe dy rrugë nuk mjaftojne dhe ai duhet te mirembaje disa minimume jetese per qytetaret.

Por mbajtja e forces se punes disi te bashkuar, disi të arsimuar dhe disi të shëndetshem ...

... I bën ata më të aftë për të revoltuar.

Tani kuptojeni: imazhin romantik i popullit duke sulmuar portat dhe duke rrezuar diktatorin eshte me se shumti vetem nje fantazi.

Nëse keni një diktaturë mesatare, njerezit do te sulmojne pallatin vetem nese ushtria *i lejon ato* tju heqin juve,...

... për shkak se ju keni humbur kontrollin mbi çelësat e tu dhe jeni duke u zëvendësuar.

Kjo është arsyeja pse pas "revoltave popullore" në diktatura mesatare, sundimtari i ri është shpesh i njëjtë me te vjetërin, në mos më keq.

Njerëzit nuk e zëvendësuan mbretin, oborri e zëvendësoi mbretin, duke përdorur protestën e popullit per ta bërë.

Vete urat qe nje diktator dashamires deshiron te ndertoje per te kapercyer luginen ...

... marrin thesarin nga celesat e pushtetit dhe i bejne qytetaret me te afte te revoltojne, ...

... shpesh duke perfunduar me nje sundues me te rrepte, me besnik ndaj celesave dhe me me pak mundesi per te ndertuar urat.

Nga ana tjetër, demokracitë më të mira janë të qëndrueshme jo vetëm për shkak se numri i madh i çelësave ...

... dhe i deshirave te tyre konkuruese qe i ben revoltat diktatoriale pothuajse te pamundura per te organizuar, ...

... por edhe për shkak se revolta do të shkatërronte pasurinë qe synohej te merrej.

Vete produktiviteti i lartë i qytetarëve.

Plus: ata qe do te ndihmonin diktatorin e ardhshem ne nje demokraci e dine qe ai planifikon te heqi qafe disa mbeshtetes celes kur te arrije pushtetin.

Ky eshte kuptimi i një grushti shteti.

Pra, mbështetësit potencialë celes duhet të peshojnë probabilitetin e mbijeteses dhe shperblimit te mundshem,...

... kundrejt rrezikut të të qenurit në pjesën e jashtme të një diktature që ndihmuan per të krijuar.

Në një demokraci të qëndrueshme, kjo është një bixhoz i tmerrshme:

ndoshta ju do të jeni tepër te pasur, ...

... por me shume mundesi do te jeni te vdekur dhe do ta keni perkeqsuar jeten e cdo njeriu qe njihni. Matematika thote jo.

Te qenurit ne krahun e duhur ne nje grusht shteti do te thote te kesh rezurset per ti siguruar vetes dhe familjes ate qe fshataret nuk e kane.

Kujdesi shëndetësor, arsimi, cilësia e jetës - keto jane gjerat që e bëjnë garen për pushtet të ashpër.

Por në një demokraci shumica i kane keto gjera, pse ta rrezikosh?

Pra, sa më shumë pasuria e një kombi vjen nga qytetarët produktiv të kombit, ...

... aq më shumë shperndahet pushteti dhe aq me shume sunduesi duhet te ruaj cilesine e jetes per ato qytetare.

Sa më pak, aq më pak.

Tani në qoftë se një demokraci e qëndrueshme bëhet shumë e varfer, ...

... ose në qoftë se një burim gjehet qe e le pas produktivitetin e qytetareve, ...

... shanset e kësaj loje ndryshojne, dhe behet e mundur per nje grup te vogel te marri pushtetin.

Sepse në qoftë se cilësia e tanishme e jetës është e tmerrshme, ose pasuria nuk varet nga qytetarët, ja vlen te rrezikosh grushtet e shtetit.

Kur demokracitë bien, këto janë zakonisht arsyet.

Konkluzioni * Muzikë e zymtë *

Këto rregulla për sundimtarët shpjegojë jo vetëm pse disa njerëz janë monstera dhe të tjerët janë të mëshirshëm, ...

... por çdo gjë në lidhje me politikën: nga lufta tek ndihma nderkombetare, dinastitë politike dhe korrupsioni.

Per keto te gjitha mund te flasim nje here tjeter.

Por tani për tani, ju, sundimtar inspirues, mund të jeni i lodhur nga bota e politikës, ...

... Dhe keni vendosur për të shmangur atë krejtësisht, por ju nuk mund ta beni, sepse sunduesit vijnë në shumë forma.

Po, mbreterit, presidentët dhe kryeministrat, por edhe Dekanët, kryetarët e komunave dhe Shefat.

Këto rregulla vlejn për të gjithë dhe shpjegojne veprimet e tyre: nga CEO i konglomeratit me te madh global te korporatave ...

... i cili duhet të mbajë bordin e tij të lumtur, tek kryetar i shoqatës me te vogel te pronareve te shtepive, ...

... qe menaxhon votat dhe shpenzimin e tarifes se antaresimit.

Ju nuk mund t'i shmangeni strukturave te pushtetit.

Ju vetëm mund të ktheheni një sy qorr të kuptuarit te tyre, dhe ...

... nëse ndonjëherë ju doni ndryshimin qe ëndërroni, ekziston një rregull 0 qe ju nuk mund ta injoroni.

Pa pushtet nuk mund të ndikoni në asgjë.

Ju mund të mos i pëlqeni këto rregulla, por me siguri, më mirë ju mbi fron se sa dikush tjetër.

Dhe kush e di, ndoshta ju do të jeni ndryshe.

* Muzike e zymte piano, qe zhduket ngadalë *

Kjo video dhe pasardheset e sja jane te bazuar me se shumti ne The Dictator’s Handbook nga Bruce Bueno de Mesquita dhe Alistair Smith, ...

... i cili është thjesht libri më i mirë i shkruar mbi politiken.

Ka shumë më tepër detaje dhe shumë më tepër shembuj në atë se unë mund të shpresoj të shfaq ne nje seri videosh.

Çdo qytetar duhet të lexoje këtë libër, dhe ...

... në qoftë se ju doni të mbëshsni kanalin, ju mund të merrni një kopje të saj në Audible.com/Grey~~ i cili eshte vendi ku e kam zbuluar kete liber shume vite me pare

Në qoftë se ju regjistroheni në Audible me atë URL, ju mund të merrni një prove tridhjetë ditore falas,dhe ta degjoni librin (jo ne shqip).

Pra, nëse ju doni të kuptoni politikën e njerezve, në qoftë se ju dëshironi të kuptoni rregullat për sundimtarët sic aplikohen për çdo gjë, ...

... Shkoni në audible.com/grey~~ dhe shkarkoni një kopje të The Dictator’s Handbook.

Ju nuk do të zhgenjeheni.

Filloni proven 30-ditore falas, degjoni kete liber, degjoni nje nga 180000 audiobooket e tjere

... dhe produkte e tjera të folura audio që Audible ofron.

Ata janë një shërbim fantastik. Audible eshte menyra se si marr dhe degjoj audiobooket e mij. Edhe ju mund te beni te njejten gje.

Audible.com/grey~~ Faleminderit per mbeshtetjen e kanalit