🔍
Limitations of GDP | Economic indicators and the business cycle | AP Macroeconomics | Khan Academy - YouTube
Channel: Khan Academy
[0]
- [Təlimatçı] Digər videolarımızda
ÜDM anlayışından
[2]
artıq bəhs etmişik.
[6]
Ümumi daxili məhsul, bir ildə ölkədə
[8]
istehsal olunan məcmu məhsul və
[11]
xidmətlərin ölçüsüdür.
[14]
Ancaq bu videoda müzakirə edəcəyimiz
şey,ÜDM-un
[17]
necə yaxşı bir ölçü vahidi olması
[20]
və xüsusilə ÜDM-un
[22]
ölçmədiyi bəzi şeylərdir.
[24]
Bəs ümumiyyətlə, bir ölkənin istehsal
etdiyi ümumi mal
[26]
və xidmətləri bilmək istəyinin
motivasiyası nədir?
[30]
Buna iqtisadi fəaliyyətin
əlaməti kimi baxa
[34]
bilərsən, buna görə iqtisadidir,
[36]
iqtisadi fəaliyyətdir.
[38]
Buna iqtisadiyyatın ölçüsü və ya
təsiri kimi baxa bilərsiniz.
[43]
İqtisadiyyatın
[46]
ölçüsü / təsiri.
[48]
Və sonra ÜDM götürsəniz və bir ölkədəki
[51]
insanların sayına bölsəniz,
[53]
adambaşına düşən ÜDM
kimi şeylər əldə edirsiniz.
[56]
Adambaşına ÜDM, həqiqətən başı ÜDM
[59]
kimi qiymətləndirə biləcəyiniz şey.
[62]
Buna rifah göstəricisi
[64]
kimi də baxa bilərsən,
[68]
adambaşına daha çox mal və
[71]
xidmət istehsal edilsə, bəlkə də
[74]
bu ölkədəki insanların
[75]
daha yaxşı yaşaması fikri ilə.
[77]
Ancaq artıq bu mövzuya
[78]
toxunduğumuz üçün, bəs nəyi ölçmür?
[80]
ÜDM-in ölçmədiyi bir şey bazarda
[83]
olmayan mallardır.
[85]
Bazarda olmayan mal dedikdə
nəyi nəzərdə tuturam?
[88]
Yəni tutaq ki, hava limanına
getməliyəm, deməli buradakı
[91]
hava limanı, ən yaxşı rəsmim.
[94]
Bu terminaldır, bir təyyarə var.
[97]
Bunun məqsədi hava limanı çəkmək deyil
[99]
ancaq fikri alırsan, bu bir
hava limanıdır.
[101]
Evimdən hava limanına getməliyəm.
[105]
Bir taksi və ya Uber və ya Lyft və ya buna
[108]
bənzər bir şey çağırsam
[109]
və mən onu hava limanına aparıram, məni
[113]
o hava limanına aparırlar,
[116]
məndən tələb etdikləri gediş haqqı,
[118]
ÜDM-ə daxil olacaqdır.
[122]
Digər tərəfdən arvadımdan məni hava
[124]
limanına aparmağı istəsəydim,
[126]
eyni xidmət göstərilməsinə baxmayaraq,
[129]
birdən-birə ÜDM-də sayılmayacaq.
[132]
Biri məni maşınında evimdən hava
[134]
limanına apardı.
[136]
Çünki arvadımın və ya otaq
yoldaşınız və ya ən yaxşı
[139]
dostunuzun sizi gəzintiyə çıxarmağı
[141]
bazarda olmayan bir xidmətdir.
[143]
Bu xidməti satmağa çalışmırlar.
[145]
Bunu yalnız sənə bir lütf kimi edirlər.
[147]
Ancaq bu sizə göstərilən bir xidmət idi,
[149]
lakin ÜDM-də tutulmayacaqdı.
[151]
Tez-tez danışılanlardan
biri uşaq baxımıdır.
[152]
Əgər, bu mənim sürətlə çəkdiyim ən yaxşı
[156]
uşaq rəsmimdir,
əgər bir dayə işə götürsən və ya
[159]
uşağına qulluq etmək üçün dayə götürsən,
[164]
bu ÜDM-ə daxil edilməlidir.
[165]
Siz özünüz uşağınıza baxırsınızsa,
[168]
ÜDM-ə daxil olmayacaq, çünki
[171]
bir daha övladınıza baxmağınız
[174]
bazarda
[175]
olmayan bir xidmət olardı.
[177]
İndi ÜDM-in daxil etmədiyi digər
şey qanunsuz fəaliyyətdir
[180]
və ya hətta masa fəaliyyətinin
altında da deyə
[183]
bilərsiniz, bəziləri qanunsuz deyil.
[185]
Məsələn, kimsə uşaq baxıcısına pul ödəsə,
[188]
və bir yerdə vergi qeydiyyata alınmazsa,
[192]
bu da ÜDM sayında əks olunmayacaq.
[195]
Bu qanunsuz fəaliyyət deyil,
[198]
lakin gərək rəsmi olaraq
IRS-də qeydiyyatdan
[200]
keçərdi və sonra ÜDM hesablanardı
[203]
lakin bu halda olmazdı.
[206]
Əlbətdə ki, qətiliklə ÜDM-ə daxil
[207]
edilməyən qanunsuz fəaliyyət
[210]
olan qara bazarlarınız var,
[213]
Kimsə sizə qanunsuz olaraq
hava fişəngi satardısa,
[215]
deyək ki, əyalətinizdə qadağandır,
[219]
və əlbəttə ki, bunu hökumətə
[221]
bildirməyəcəklər.
[223]
Əlbətdə ki, bu məhsul
[224]
və/və ya xidmət ÜDM-də əks olunmayacaqdır.
[226]
Amma deyə bilərsən ki, yaxşı,
[229]
bəzi şeyləri qaçırdacaqsan,
[231]
lakin yönlü olaraq ÜDM artırsa,
[233]
xüsusilə adambaşına düşən ÜDM artırsa,
[235]
şübhəsiz ki, bu yaxşı bir şeydir.
[237]
Və ümumiyyətlə yəqin ki, haqlısınız.
[240]
Yəqin ki, yaxşı bir şeydir,həm
[242]
də ÜDM-nin ələ
keçirmədiyi şeylər var.
[243]
Bazarda satılmayan mal və xidmətləri
ölçə bilsəniz də,
[246]
masanın altında və ya qanunsuz
[249]
fəaliyyətdə olsanız belə, ələ keçirmir,
[251]
deyək ki, çirklənmə kimi şeyləri tutmur.
[254]
Gəlin çirklənmə deyək.
[256]
ÜDM-i çox sürətlə böyüyən bir ölkəyə
[259]
sahib ola bilərsiniz,
[262]
lakin bu müddət ərzində ölkə
[263]
çox çirklənir.
[265]
Bəlkə də həyat keyfiyyətinin
müəyyən sahələrdə
[267]
aşağı düşməsinə səbəb olur.
[269]
Sağlamlıq başqa bir problemdir.
[271]
Ümumiyyətlə, adambaşına düşən ÜDM yüksək
[273]
olan ölkələrdə əsasən sağlamlıq
üçün daha çox
[276]
mənbəyə sahib olduqları
üçün yaxşı səhiyyə var.
[279]
Ancaq buna baxmaq istəyirsən.
[282]
Bir ölkədə sağlamlıq meyli necədir?
[283]
Sonra da stres və ya cəmiyyət
hissi və ya dəstək
[286]
kimi şeylər barədə düşünə bilərsən.
[289]
Bunlar hər hansı bir insanın rifahına
[292]
təsir edəcək şeylərdir,lakin
[294]
onlar təbii olaraq ÜDM-də tutulmur.
[296]
İndi rifaha çatmaq üçün ölkələrin
müxtəlif sıralamalarını
[300]
qiymətləndirmək üçün,
[303]
ilk növbədə ÜDM reytinqinə baxa bilərsən.
[307]
Bu,Dünya Bankının 2016-cı il
üçün reytinqidir.
[312]
Dünya Bankının hesablamasına görə 18,6
[317]
trilyon dollarlıq ÜDM ilə
[319]
ABŞ-ın zirvədə olduğunu və
[324]
sıralamanı görə bilərsiniz.
[325]
İndi adambaşına getmək istəsəniz,
[327]
çünki deyirsən ki,hey, bu sənə
[330]
neçə nəfər olduğunu demir.
[332]
Əgər həqiqətən bir insanın rifahını
[333]
ölçmək istəyirsinizsə, əhəmiyyətli olan
insanların sayına
[336]
bölünən məhsuldarlığın nə qədər olmasıdır.
[338]
Elə isə buna bənzər bir şeyə,
[340]
adambaşına düşən ÜDM-ə baxa bilərsiniz.
[342]
Buraya diqqət yetirin,
Amerika Birləşmiş Ştatları hələ də
[345]
yüksəkdir,lakin heç bir yer
Lüksemburq qədər yüksək deyil.
[348]
Lüksemburqun digər siyahıda
görünməməsinin
[350]
səbəbi çox kiçik bir ölkədir.
[351]
Əhalisi ABŞ-a nisbətən
[353]
çox azdır.
[356]
İsveçrə və ya Makao
üçün də eyni şey.
[357]
İndi təqdir etmək lazım olan
başqa bir şey isə
[360]
adambaşına düşən bu ÜDM yalnız nominal
[363]
ÜDM-i alması və onu bir ölkədə
[366]
olan insanların sayına bölünməsidir.
[368]
Ancaq sərvət bərabərsizliyi
[370]
kimi şeyləri ölçmür və göstərmir.
[372]
O, Lüksemburqda hər bir insanın
[374]
tam olaraq 103.000 dollar dəyərində mal
və xidmət alması deyil.
[377]
Ölkədən asılı olaraq daha çox
[381]
orta sinif və ya daha az
[382]
orta sinif ola bilər.
[384]
Daha çox sərvət bərabərsizliyi və ya
[385]
daha az sərvət bərabərsizliyi ola bilər,
[387]
və bir daha ÜDM tərəfindən nəzərə alınmır.
[389]
Həm də adambaşına düşən ÜDM-nin özü
[391]
də adambaşına düşən ÜDM ilə nə
[394]
qədər ala biləcəyinizi sizə demir.
[396]
Buna görə insanlar alıcılıq qabiliyyəti
[398]
bərabərliyinə baxırlar.
[401]
Bu adambaşına düşən ÜDM hissidir,
[402]
lakin ABŞ dolları ilə ölçülən
mənbələrlə nə
[405]
qədər ala biləcəyinizə görə düzəldilmişdi.
[407]
Yəni indi birdən-birə Qətər zirvədədir.
[411]
Qətər olduqca yüksək idi,
[413]
lakin məncə, ABŞ-da Qətərdə ABŞ
[414]
dolları ilə ölçülən adambaşına
nominal ÜDM ilə
[417]
daha çox şey ala və daha çox mal və
[421]
xidmətlər əldə edə bilərsiniz.
[423]
Buna görə sizi orda qoyacağam.
[426]
İqtisadi fəaliyyətin tamamilə qüsursuz
[428]
bir ölçüsü deyilən bir şey
yoxdur,çox az rifah,
[431]
lakin ÜDM əlimizdə olan ən yaxşı
ölçüdür,hərçənd sizi başqaları
[435]
haqqında düşünməyə təşviq edirəm.
[437]
Məsələn, BMT xoşbəxtliyi ölçməyə çalışdı.
[440]
Onların bu xoşbəxtlik dərəcəsi var.
[443]
İllik Dünya Xoşbəxtlik Hesabatı var.
[446]
Və bütün təfərrüatları araşdırmayacağam,
[449]
lakin ÜDM-dən çox,
[451]
sağlamlıq və ya digər rifah
[453]
tədbirləri kimi şeyləri də nəzərə alır.
[456]
Və gördüyünüz kimi, burada zirvədə olan
[458]
ölkələr ÜDM-in kifayət
[459]
qədər yüksək olmasına
meyllidirlər,lakin bu
[462]
sıralama alıcılıq gücü pariteti ilə
[463]
adam başına düşən ÜDM-də gördüyümüz
[466]
sıralamayla eyni deyil.
[468]
Beləliklə, bunlar hamısı düşünmək
üçün çox maraqlı şeylərdir.
Most Recent Videos:
You can go back to the homepage right here: Homepage