🔍
Correlation and causality | Statistical studies | Probability and Statistics | Khan Academy - YouTube
Channel: Khan Academy
[0]
Bu məqaləni "WebMD" saytından götürmüşəm.
[2]
Burada bu saytdan bəhs etməyəcəm.
[5]
Məncə həmin sayt yaxşı məqalələr
[6]
və lazımı məlumatlarla zəngindir.
[8]
Bu videoda indiyə qədər oxuduğunuz
[10]
bir çox məqalə və ya apardığınız tədqiqatların
[12]
həqiqətən də işə yararlı olub-olmadığını,
[14]
həmin məqalələrdə nəzərdə tutulan məlumatın
[16]
verilib-verilmədiyini göstərməyə çalışacam.
[18]
Belə ki, burada verilən məqalənin
başlığı belədir:
[20]
"Səhər yeməyi yemək, piylənmənin
[23]
qarşısını ala bilər."
[26]
Burada səbəb-nəticə
[28]
əlaqəsi verilib.
[31]
Başlıqda deyilir ki,
səhər yeməyi yesəniz,
[40]
sizdə piylənmə olmayacaq.
[42]
Siz kök olmayacaqsınız.
[44]
Məqalənin başlığından bu nəticəni
çıxara bilərik ki,
[46]
səhər yeməyi yemək piylənmənin
qarşısını alır.
[49]
Daha sonra tədqiqatlar haqqında
məlumat verilib.
[50]
Bir pediatriya jurnalında çap olunan
[53]
məqaləyə əsasən, tədqiqatçılar 5 il ərzində
[55]
məktəbdə təhsil alan 2216 gəncin pəhriz
[59]
və çəkilərini mütəmadi olaraq müşahidə
[61]
ediblər.
[62]
Bunun haqqında çox danıçmayacam.
[64]
Bu, seçmə üçün yaxşı saydır.
[65]
Bu tədqiqat çox vaxt aparıb.
[67]
Burada onu qeyd edə bilərik ki,
[69]
həmin müddət ərzində kifayət qədər
[72]
çox dəyişənə nəzarət edilib.
[74]
Daha sonra məqalədə bu yazılır:
"Tədqiqatçıların fikrincə,
[76]
müntəzəm olaraq səhər yeməyi
[78]
yeyən gənclərin orqanizmində yağ miqdarı
[81]
səhər yeməyi yeməyənlərə nəzərən azdır,
[85]
onlar daha çox lif və karbohidratlı yeməklərlə
[87]
qidalanıb.
[88]
Birinici cümlə məntiqə uyğundur.
[91]
Çünki, səhər yeməyində gənclər adətən
taxıllı qidalar yeyirlər.
[95]
Onların yediyi bütün kökə və şirnilər
[97]
karbohidrat və şəkər qrupuna aiddir.
[101]
Məncə, bunlar sağlam qidalar deyil.
[103]
Mən elə hesab edirəm ki,
[106]
ət və süd məhsulları onlardan
[109]
daha sağlamdır.
[111]
Gəlin, davam edək.
[113]
"Əlavə olaraq, müşahidə edilmişdir ki,
[115]
müntəzəm olaraq səhər yeməyi yeyənlər
[117]
fiziki olaraq daha aktivdirlər."
[118]
Burada da başqa bir
[120]
səbəb-nəticə əlaqəsi göstərilib.
[122]
Müntəzəm olaraq səhər yeməyi yeyən gənclər,
[126]
fiziki olaraq daha aktivdirlər.
[127]
Buradan belə bir nəticə çıxır ki,
səhər yeməyi
[134]
sizi daha aktiv edir.
[136]
Sonuncu cümləyə nəzər salaq.
[138]
"Müəyyən müddətdən sonra aydın olub ki,
[140]
səhər yeməyi yeyən gənclər,
yeməyənlərə nəzərən
[142]
daha az çəki alıblar və onların çəki indeksi
[146]
daha azdır."
[147]
Buradan aldığımız nəticəni
[149]
belə ifadə edə bilərik ki,
[156]
səhər yeməyi yeməmək artıq çəkili
[160]
olmağınıza səbəb ola bilər.
[163]
Məqalənin başlanğıcından sonuna qədər
[165]
belə bir fikir irəli sürülür ki, səhər yeməyi
[166]
piylənmənin qarşısını alır.
[168]
Səhər yeməyi sizi daha aktiv edir.
[170]
Səhər yeməyi yeməmək
köklüyə səbəb olur.
[172]
Buna əsasən deyə bilərsiniz ki,
hər zaman səhər yeməyi yeməliyik.
[174]
Bu qərarınızdan sonra səhər yeməyi
[176]
sənayesini araşdırmağa başlaya bilərsiniz.
[179]
Burada maraqlı bir sual yaranır:
[180]
Bu məqalə həqiqətən də
[182]
səhər yeməyinin piylənmədən qoruduğunu
iddia edir?
[184]
Burada səhər yeməyinin həqiqətən də
[187]
fiziki aktivliyə səbəb olduğu deyilir?
[189]
Bu məqalədə səhər yeməyi yeməməyin
[192]
həqiqətən də kökəlməyə səbəb
olduğu yazılıb?
[194]
Yoxsa bu iki anlayışın
[196]
bir-birinə təsir etdiyi yazılıb?
[199]
Bu, həqiqətən də önəmli bir fərqdir.
[201]
Gəlin bu məqaləni izah etməyə çalışaq.
[205]
Məqalədəki sözlər bir qədər
qəribə səslənə bilər.
[207]
Burada həqiqətən nəzərdə tutulan
[213]
səbəblər göstərilib?
[215]
Səhər yeməyi yemək
piylənməməyə səbəb olur.
[218]
Səhər yeməyi daha çox aktiv olmağa
səbəb olur.
[220]
Səhər yeməyi yeməmək
kökəlməyə səbəb olur.
[223]
Burada səbəblərin göstərildiyini
hesab etmək olar.
[226]
Burada səbəb-nəticə göstərilib.
[228]
Ancaq burada daha çox
qarşılıqlı əlaqə nəzərdə tutulub.
[233]
Buradakı əsas məqam ondan ibarətdir ki,
[235]
səbəb və əlaqə arasındakı
fərqi bilməliyik.
[237]
Çünki onlar müxətlif iki anlayışdır.
[238]
Səbəb və qarşılıqlı əlaqə.
[244]
"Səbəb"-də A B-ə səbəb olur.
[248]
"Qarşılıqlı əlaqə"-də isə A və B
[250]
eyni vaxtda müşahidə edilir.
[252]
B-nin baş verdiyini gördükdə,
[253]
A-da da eyni zamanda
nə isə baş verir.
[255]
A-da hər hansı bir dəyişiklik olduqda,
[257]
B-də də dəyişiklik ola bilər.
[259]
Bu iki anlayış arasındakı
[261]
fərqi bilməyimiz ona görə
önəmli
[262]
hesab edilir ki,
burada nəticələr bir-birindən
[264]
çox fərqli ola bilər.
[266]
Bu tədqiqat çox yaxşı həyata
[268]
keçirilib və burada qarşılıqlı
[270]
əlaqə göstərilir.
[272]
Bu tədqiqat qarşılıqlı
əlaqəni göstərir.
[274]
Buradakı məlumatlara
əsasən deyə bilərik ki,
[276]
səhər yeməyi yeməmək və
[279]
piylənmə və ya piylənmə
və səhər yeməyi yeməmək
[280]
bir-biri ilə əlaqəlidir.
[281]
Bunların hər ikisi eyni
zamanda baş verir.
[283]
Aktivlik səhər yeməyi və
[286]
səhər yeməyi aktivliklə
əlaqəlidir.
[289]
Bu məqalədə hansı dəyişənin
[291]
hansı dəyişənə səbəb olduğu və ya
[295]
ikisinə də səbəb olan hər hansı bir
amil haqqında
[297]
heç bir məlumat yoxdur.
[298]
Məsələn, burada səhər yeməyinin
aktivliyə səbəb olduğu deyilir.
[300]
Yaxud səhər yeməyinin
aktivliyə səbəb olduğu nəzərdə tutulur.
[303]
Burada açıq-aydın bir məlumat yoxdur.
[305]
Ancaq bəlkə də aktivlik
səhər yeməyinə səbəb olur.
[307]
Bəlkə də.
[308]
Burada qeyd edilmir ki,
bəlkə də daha çox
[311]
aktiv olan insanlar səhərlər
daha çox ac olurlar.
[313]
Aktivlik səhər yeməyinə
səbəb olur.
[316]
Daha sonra fərqli nəticələr
əldə edə bilərik.
[318]
Bəlkə də daha çox aktiv olan
[321]
insanlar səhər yeməyi
[322]
yemirlər.
[324]
Bunlar haqqında heç bir məlumat yoxdur.
[326]
Bəlkə də, həmin insanlar
daha çox çəki itirirlər.
[327]
Bəlkə də daha çox sağlam
vərdişlərə yiyələnməlisiniz.
[328]
Əmin deyiləm.
[329]
Burada deyilir ki, səhər yeməyi
[331]
sizi daha aktiv edə bilər.
[333]
Bu, çox yaxşı vərdişdir.
[334]
Bəlkə də səhər yeməyi olmadan
da yaxşı
[336]
vərdişlərə yiyələnmək olar.
[337]
Kim bilir?
[339]
Burada da yazılıb ki,
səhər yeməyi yeməmək
[341]
sizdə piylənməyə səbəb ola bilər.
[344]
Bəlkə də bunun əksi baş verir.
[346]
Bəlkə də orqanizmində yağ miqdarı
yüksək olan
[350]
insanlar səhərlər daha az ac
[353]
ola bilər.
[354]
Bəlkə də əsas səbəb budur.
[356]
Burada bu səbəb göstərilə bilər.
[358]
Bu məqaləyə əsasən
[360]
bu iki dəyişən arasında bir çox
"bəlkə"
[362]
tapa bilərik.
[363]
Buna aid bir çox fərqli nümunə
göstərə bilərik.
[367]
Bunlardan biri fiziki aktivlik
ola bilər.
[370]
Bunların hər biri fərziyyədir.
[372]
Bunun isbatı yoxdur.
[373]
Buradakı eyni məlumatlardan
[375]
istifadə edərək, fərqli nəticələr
[377]
əldə etməyin müxtəlif üsullarını
[381]
təqdim edəcəm.
[382]
Məsələn, piylənmə olmamağı üçün
səhər yeməyi yeməliyik.
[385]
Bəlkə də fiziki olaraq aktiv olan
[387]
insanlar səhər daha çox ac olurlar.
[395]
Odur ki, onlar daha çox yeyirlər.
[396]
Həmçinin fiziki aktiv olmaq
[399]
daha çox kalori yandırmağınıza
səbəb olar.
[401]
Daha çox əzələniz olar.
[403]
Yəni, kök olmazsınız.
[407]
Bu məlumatlara bu nöqtədən
nəzər salsaq,
[410]
fiziki aktivliyin bunun hər ikisinə
səbəb olduğunu fərz etsək,
[413]
bu zaman səhər yeməyi və piylənmə
arasındakı
[415]
əlaqəni itirmişik olarıq.
[416]
Belə ki, burada səhər yeməyinin
piylənmənin
[424]
qarşısını aldığını iddia edə bilmərik.
[427]
Burada bir kök insan olduğunu
fərz edin.
[429]
Fiziki aktivliyin hər ikisinə səbəb olduğunu
[431]
hesab edin.
[433]
Burada bir kök insan var.
[435]
Onlara nə demək istəyərdiniz?
[436]
Həmin insana "səhər yeməyi yesəniz,
kök olmayacaqsınız"
[438]
demək olar?
[439]
Əgər fiziki aktivlik olmasa,
[441]
bu, mümkün deyil.
[443]
Yəni, əgər kök bir insan
[444]
fiziki olaraq çox aktiv olmasa
nə olar?
[450]
Ona "səhər yeməyi yeyin"
demək olar?
[452]
Bu, daha da pis nəticə verə bilər.
[454]
Buna əsasən deyə bilərik ki,
[456]
məqalədə yazılan məsləhətlər
yanlışdır.
[458]
Burada əsas olaraq
fiziki aktivliyə
[461]
diqqət yetirməliyik.
[462]
Bəlkə də fiziki aktivlikdə başqa bir amil var.
[464]
Bəlkə də buraya yuxu amilini də
əlavə edə bilərik.
[473]
Bəlkə də kifayət qədər yatmamaq
[481]
piylənməyə səbəb ola bilər.
[482]
İnsanlar gecə kifayət qədər yatmadıqları üçün
[485]
səhər çox gec yuxudan oyanırlar və
[486]
işə və ya məktəbə gecikməmək üçün
[488]
evdən tələsik çıxırlar. Buna görə də
[490]
səhər yeməyi yeyə bilmirlər.
[495]
Deməli, kök bir insanla qarşılaşdıqda
[498]
onu səhər yeməyi yeməyə məcbur etmək
[500]
problemi həll etmir.
[501]
Bu, daha da pis nəticə verə bilər.
[503]
Çünki yuxusuzluq metabolizmin daha da
[506]
yavaşlamasına səbəb ola bilər.
[507]
Odur ki, belə bir tədqiqatla
qarşılaşdığımızda
[509]
burada səbəb yoxsa qarşılıqlı əlaqə olduğunu
[511]
müəyyən etmək çox vacibdir.
[514]
Əgər burada bir əlaqə verilibsə,
səhər yeməyinin
[516]
insanların daha çox kökəlməsinə
səbəb olduğunu
[519]
deyə bilmərik.
[519]
Onlar bir-biri ilə əlaqəlidir.
[522]
Yaxşı tədqiqatlarda
səbəblərin isbatı təsvir edilir.
[527]
Daha sonra həmin səbəblər əsasında
[531]
aparılan tədqiqatdan müəyyən bir nəticə
[534]
çıxara bilərik.
[534]
Bunun yanlış olduğunu iddia etmirəm.
[535]
Bəlkə də səhər yeməyi həqiqətən də
piylənmənin
[538]
qarşısını alır.
[539]
Ancaq bununla yanaşı,
[542]
buna təsir edən digər səbəbləri də
[543]
nəzərə almalıyıq.
[545]
Bəlkə də, insanların səhər yeməyi
yeməməsinin
[551]
səbəblərindən biri yoxsulluqdur.
[553]
Bəlkə də, valideynlərinizin hər ikisi
işlədiyi üçün
[555]
heç kəs sizə səhər yeməyi hazırlamır.
[558]
Burada bir çox səbəb ola bilər.
[560]
Dəqiq cavabı kim bilir?
[561]
Yoxsul bir şəxsin
[563]
səhər yeməyi yemək üçün imkanı
olmaya bilər.
[565]
Yaxud, hər iki valideyninizin işləməsi
[567]
sizin səhər yeməyi yeməməyinizə
[568]
səbəb ola bilər və siz gün ərzində
[571]
daha çox ziyanlı qidalar
qəbul edə bilərsiniz.
[578]
Bu da piylənməyə səbəb ola bilər.
[581]
Bunlardan əlavə, insanlara
[583]
sadəcə səhər yeməyi yeməli olduqlarını
[585]
məsləhət etmək kifayət deyil.
Səhər nə yeyildiyi də önəmlidir.
[588]
Sağlamlığa ziyanlı qidaları qəbul etmək
[591]
bu problemin həllinə kömək etmir.
[594]
Bəlkə də ziyanlı qidaları qəbul etmək
elə problemin
[599]
əsas səbəbidir.
[603]
Ola bilər ki, siz şam yeməyində
ziyanlı qidalar
[606]
qəbul etmisiniz. Buna görə də
[608]
səhər yeməyi yemirsiniz.
[610]
Səhər yeməyini ötürməli olursunuz.
[612]
Bu da piylənməyə səbəb olur.
[615]
Odur ki, bu məqalədəki məlumatlara əsasən
[618]
kiməsə məsləhət vermək daha pis
[620]
nəticələrə səbəb ola bilər.
[621]
Nahar vaxtı ziyanlı qidalar qəbul edib,
[624]
səhər özünüzü yeməyə məcbur etmək
[626]
sağlamlığınıza ciddi ziyan vura bilər.
[628]
Videoda çatdırmaq istədiyim
[630]
buradakı nəticələrin çox pis
[632]
olduğu deyil.
[633]
Həmin nəticələrin pis ola biləcəyini anlamalıyıq.
[636]
Məlumatlar arasında qarşılıqlı əlaqənin olmağı
[639]
o demək deyil ki, səhər yeməyi yemək
[641]
möcüzəli şəkildə piylənmənin
qarşısını alacaq.
Most Recent Videos:
You can go back to the homepage right here: Homepage