🔍
Oligopolies, duopolies, collusion, and cartels | Microeconomics | Khan Academy - YouTube
Channel: Khan Academy
[0]
Bu videoda etmək istədiyim
[2]
oliqopoliyalar barədə daha
yaxşı bir anlayış əldə etməkdir.
[4]
Və biz oliqopoliyalar barədə danışacağıq.
[7]
Bu barədə daha çox gələcək
videolarda bəhs edəcəyik.
[10]
Və əvvəldə haqqında
danışdığımız kimi,
[12]
oliqopoliyaların bu hissəsi,
oliqo-- və mən
[14]
mən tamamilə səhv tələffüz etdiyimi bilirəm
[16]
bu -- gəlir
Yunan dilində az sözünün qarşılığıdır.
[19]
Və poli yunan sözü satıcılardan gəlir.
[24]
Mən heçkimi
çaşdırmaq istəmirəm,
[25]
çünki poli şəkilçisi, polinom baxımından
[30]
və ya polimat, bu poli
prefiksi səslənəndə
[33]
tez-tez bir çox fərqli şeyləri ifadə edir.
[35]
Ancaq bu mövzuda olan
söz Yunan dilindən gəlir.
[37]
Və bir daha bilirəm ki,
səhv səsləndirirəm, poll-e-in,
[40]
düşünürəm ki, polein, həqiqətən, satıcı sözündən gəlir.
[44]
Yəni bu az satıcı deməkdir.
[46]
Və oliqopoliyalar haqqında
maraqlı şeylərdən biri
[48]
onların bəzən daha çox
inhisar kimi davranmalarıdır,
[51]
əgər onlar əlaqələndirirlərsə.
[52]
Yoxsa, yenə də
az satıcı varsa, hətta
[55]
iki satıcı olsa belə,
şiddətlə rəqabət edə bilərlər
[58]
və bu mükəmməl
rəqabətə daha yaxın olar.
[60]
Belə bir nümunə,
əgər onlar varsa - gəlin
[62]
deyək ki, orda az rəqib var.
[64]
Və deyək ki, onlar bir-biri ilə əlaqədədir.
[66]
Deyirlər, hey, bax, gedirik
- çünki onlardan
[68]
yetəri qədər var, onlar
koordinasiya edə bilər - deyirlər ki, hey
[71]
bax.
[71]
Niyə kəmiyyəti məhdudlaşdırmırıq ki,
beləliklə, qiyməti qaldıra bilərik?
[75]
Və sonra biz mahiyyətcə kollektiv
[76]
iqtisadi qazancımızı son həddə artırırıq.
[79]
Buna görə də
koordinasiya etməyə razılaşırlar.
[84]
Və bu əksər ölkələrin
konteksində qanunsuzdur.
[87]
Bunu əksər ölkələrdə etmək
bir çox şirkətə icazə verilmir.
[90]
Ancaq bu baş verəndə, bu cür
[93]
oliqopolist oyunçular
arasında koordinasiya
[97]
sövdələşmə adlanır.
[101]
Ya da belə deyək,
onlar əlbir olurlar.
[103]
Əgər onlar rəsmi razılaşma
ilə sövdələşirlərsə,
[107]
biz bu oyunçuları dərhal
adlandırırıq, biz onlara kartel deyirik.
[115]
Və yaxınlaşırlar, davranışları
[117]
inhisara çox yaxındır.
[121]
Onlar mahiyyətcə heç olmasa,
[123]
birlikdə inhisar kimi
davranmağa çalışırlar.
[125]
Və ən məşhur kartellərin hamısı OPEC-dir.
[129]
Bəzən narkotik karteli
haqqında eşidirsən.
[131]
Mən orada mütəxəssis deyiləm.
[132]
Güman edirəmki , bu orada
bir növkoordinasiya olduğunu
[134]
nəzərdə tutur, qiymət
müəyyənləşdirməsinin bir növü,
[137]
bəzi kəmiyyət məhdudiyyətləri.
[139]
Ancaq ən məşhur və bəlkə də,
[140]
ən böyük təsiriə malik olanı OPEC-dir.
[145]
Və OPEC sözünün açıqlaması
[148]
Neft İxrac Edən Ölkələr Birliyidir.
[150]
Və bu 12 ölkədən ibarət bir qrupdur ki,
toplu olaraq 79 %-nə nəzarət edən -
[159]
bu 2012-ci ilə kimi - dünya
neft ehtiyatlarına
[163]
bu kollektiv nəzarət 79%-dir.
[167]
Yəni neft ehtiyatları o neftdir ki,
[169]
torpaqda və ya yağda
olduğunu bildiyimiz yerdədir.
[172]
Aydındır ki, başqa neft yataqları var
ki, harada olduğunu bilmirik,
[174]
ancaq o torpaqdadır.
[175]
Ancaq bu, yerdə nə olduğunu
[178]
bildiyimiz neftin 79%-dir.
[180]
Və onlar, təxminən, istehsalın
44% -ə nəzarət edirlər, neft istesalının
[185]
cari
neft istehsalının.
[187]
Beləliklə, müəyyən bir ayda,
dünyadakı bütün neftin 44%-i
[191]
bu OPEC ölkələrindən gəlir.
[193]
Və Yaxın Şərqdəki ölkələr
üstünlük təşkil edir, indi onların
[195]
arasına Yaxın Şərq xaricində
[196]
olan ölkələr də daxildir.
[198]
Və onların rəsmi razılaşması var ki,
[200]
onlar hasilatı məhdudlaşdırmağa
çalışırlar ki, beləliklə,
[203]
onlar istədkləri qiyməti qoya bilsinlər.
[206]
Yəni onlar heç olmasa biraz inhisar kimi
[210]
hərəkət etməyə çalışır.
[211]
Onlar neft ehtiyatlarının
hamısına nəzarət etmirlər.
[213]
Neft hasilatının
hamısına nəzarət etmirlər.
[215]
Ancaq bunu əlaqələndirərək
ayrı-ayrılıqda olduğundan daha çox
[218]
daha böyük bir oyunçu kimi davrana bilərlər.
[220]
Ancaq gələcək videolarda
görəcəyimiz kimi
[221]
kollektiv daha yaxşı olmağına baxmayaraq,
[225]
onların bunu etmələri üçün - üçün bunları bu
şəkildə əlaqələndirsinlər deyə
[228]
və bu qanunsuz
ola bilməz, çünki onlar
[229]
bütün ölkələri
bir-biri ilə əlaqələndirir.
[231]
Yəni heç kim deyə bilməz,
hey sənin etdiyin qanunsuzdur,
[233]
çünki mahiyyətcə onlar bütün ölkələrin
[235]
qanunlarından kənar hərəkət edirlər.
[238]
Ancaq gələcəkdə görəcəyik ki,
[240]
bu 12 ölkədən hər hansı
birinin razılaşmanı gizli
[242]
şəkildə pozmaqla bağlı böyük təşviqi var.
[246]
Tamam, mən sizin hamınız kimi yalnız miqdarı məhdudlaşdırmağa gedirəm,
[248]
amma sonra gizlincə daha çox
istehsal edərək daha
[250]
çox istehsal edərək daha yüksək qiymətə
[253]
çatmaq mümkündür,
çünki qalan hərkəs məhdudlaşdırılıb.
[257]
Yəni bu əslində çox çətindi, kartel
daxilində
[259]
nizam-intizamı qorumaq
haqda rəsmi bir razılığınız olsa belə.
[264]
Bu koordinasiya etməyə
çalışan bir misal idi,
[268]
aldatmağa çalışmaq, daha çox
inhisara bənzəməyə çalışmaq idi.
[271]
Oliqopoliya halları çoxdur,
[273]
heç olmasa bildiyim qədər şiddətli, şiddətli dərəcədə
[276]
rəqabətli olanlar.
[277]
Yəqin ki, bunlardan ən
məşhuru Coke və Pepsi-dir.
[284]
Beləliklə, bu, yəqin ki,
şəkər suyu bazarı altına düşəcək.
[287]
Hər ikisi də su götürür
və onlar bu suya çoxlu
[289]
şəkər yerləşdirir və sonra
[291]
milyonlar ya da, bəlkə də, bəzi
[294]
hallarda milyardlar xərcləyirlər,
[296]
marketinqdə sizi birtəhər
inandırmaq üçün ki
[299]
o suda olan şəkər
səni sərin və ya dəbli edəcək,
[302]
ya da daha çox dostun olacaq, ya da
daha yaxşı görünəcəksən
[305]
və ya başqa bir şey.
[307]
Ancaq onlar şiddətli rəqabətdədir.
[309]
Bunlar --koordinasiya
edib deməyi bacardılar ki, hey
[311]
gəlin 12 unsiya şəkər suyunun
qiymətini $ 1-a və ya $ 5-a
[314]
qədər qaldıraq, əgər sən bunu etsən, mən də edəcəyəm.
[317]
Ancaq onlar etmədilər.
[318]
Qiymətə görə güclü rəqabət aparırlar.
[320]
Marketinq barədə şiddətli
rəqabət aparırlar.
[322]
Və əslində onlar
həqiqətən, rəqabət edirlər.
[325]
Və bu əslində bir oliqopoliyanın
xüsusi vəziyyətidir ki,
[327]
burada yalnız iki oyunçunuz
var, iki əsas oyunçu.
[330]
Və istəsəniz, bunu duopoli(ikili poli) çağırın.
[334]
Duopolinin digər nümunələri,
[336]
Boeing və Airbus-u təsəvvür edin.
[341]
Bir reklam çarxındakı təyyarədə uçursan, xüsusən
[344]
yeni bir reklam çarxındakı təyyarə və xüsusilə,
[345]
böyük bir reklam çarxındakı, bu
[348]
ya bir Boeing təyyarəsi ya da
bir Airbus təyyarəsi olacaq.
[352]
Boeing ABŞ istehsalçısıdır.
[354]
Airbus isə Avropa istehsalçısı.
[356]
Həm də Boeing həmişə şikayət edir
[358]
ki, Airbus Avropa Birliyindən dəstək alır
[362]
və Airbus həmişə şikayət edir ki,
Boeing ABŞ-dan
[365]
dəstək alır, beləcə, qiymətdə
olduqca şiddətli rəqabət edirlər
[369]
Onların ölkələri həm qalib gəlir,
həm də yemək yeyirlər
[372]
və hava yolları yeni təyyarələr
və ya başqa bir şey almağı fikirləşirlər.
[374]
Oliqopoliyanın digər nümunələri,
[377]
daha rəqabətlidir, xüsusilə,
OPEC kimi bir şeydən
[380]
daha rəqabətlidir--hava
yolları kimi bir şeyiniz var.
[384]
Yalnız o təyyarə şəkli
ilə getmək, hava yollarınız var.
[387]
Əslində misal olaraq
göstərdiyim hava yolları
[390]
bir sənayenin bir növ mükəmməl
[392]
rəqabət kimi davranmasını göstərir.
[395]
Oturacaq yer, ekonom sinif əksər
hava yollarında oturacaq
[398]
kifayət qədər fərqlənmir.
[400]
Hava yolları sənayesində qiymətlə
bağlı çox yaxşı məlumat var,
[403]
az qala bütün digər sənayelərdən daha yaxşı.
[406]
Ancaq səndə çoxlu rəqiblər yoxdur.
[408]
Hamısı bir-birlərindən xəbərdardırlar.
[410]
Hamısı hər birinin
qiymətlərini tanıyır.
[411]
Müəyyən dərəcədə onlar
bir-birinin qiymətlərinə baxaraq
[414]
öz qiymətlərinin nə
olacağına qərar verirlər.
[416]
Elə bir vəziyyət deyil ki,
orada milyon rəqib var
[418]
və hər birini izləyə bilməsinlər.
[420]
Yəni hava yolları ikili deyil--beləcə
[422]
burda bir xətt çəkim.
[423]
Hava yolları ikili deyil, lakin onlar
[426]
bir oliqopoliya nümunəsidir ki, bazar
[430]
mükəmməl rəqabətə yaxınlaşır.
[432]
Və başqaları var.
[433]
Bənzər bir şey kredit
kartı şəbəkələriola bilər.
[437]
Visa, MasterCard, və American Express.
[444]
Və həqiqətən bunların
ilk ikisi dominant olanlardır.
[447]
Ancaq bir daha, çox az
oyunçu var və əlaqələndirmirlər,
[450]
ya da heç olmasa
əlaqələndirildiklərini bilmirik.
[455]
Beləliklə rəqabət edirlər.
[457]
Ancaq şirkətlərlə bağlı
bir çox şeylər var,
[459]
xüsusilə oliqopolilərdə
, haradasa birdən kimsə
[463]
öyrənir ki, burada arxa
otaq sövdələşməsi var ki,
[465]
deyirlər, hey, niyə
koordinasiya etmirik və
[469]
istehsalımızı qaldırmırıq?
[470]
Yoxsa qiymətlərimizi
yüksək saxlayırıq və hər ikimiz
[472]
bu intizamı necəsə saxlayırıq?
[474]
Və bu nöqtə, hökumətlərin qarışmalı
[476]
və tənzimləməlidir və
[478]
tərəflərin bu tip bir şey olmadığına
[481]
əmin olmalıdır.
[484]
Çünki əksər hökümətin yanaşması budur ki,
[486]
onlar tərəfləri mümkün qədər
[489]
mükəmməl rəqabətə sıxışdırmaq istəyirlər.
[492]
Biz gördük ki, mükəmməl
rəqabətə daha yaxın olduqca
[494]
sən inhisar olmaqdan bir o qədər uzaqlaşırsan və
[497]
daha çox səmərəli istehsalın olur.
[499]
Daha böyük ümumi artıqlığın olduqca,
[501]
daha çox ümumi artıqlıq istehlakçıya gedir.
Most Recent Videos:
You can go back to the homepage right here: Homepage