Transistors Explained - How transistors work - YouTube

Channel: The Engineering Mindset

[0]
Αυτό είναι ένα τρανζίστορ.
[2]
Μία από τις πιο σημαντικές συσκευές
[4]
που έχει εφευρεθεί .
[7]
Σε αυτό το βίντεο θα μάθουμε λεπτομέρειες για το πως λειτουργούν.
[11]
Τι είναι ένα τρανζίστορ ;
[13]
Τα τρανζίστορς παράγονται σε διάφορα σχήματα και μεγέθη.
[17]
Οι κύριοι τύποι του είναι δύο , το διπολικό τρανζίστορ (BJT) και το τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET).
[21]
Σε αυτό το βίντεο θα επικεντρωθούμε στο διπολικό τρανζίστορ (BJT).
[26]
Τα τρανζίστορ είναι μικρές ηλεκτρονικές συσκευές με δύο βασικές λειτουργείες.
[30]
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν διακόπτης για να ελέγξει κυκλώματα
[32]
και μπορεί επισης να χρησιμοποιηθεί για να ενισχύσει ηλεκτρικά σήματα
[36]
Τα τρανζίστορ μικρής ισχύος συσκευάζονται
[40]
σε θήκες από ρητινη για να προστατευθούν τα εσωτερικά κομμάτια του.
[43]
Όμως τα τρανζίστορ μεγαλύτερης ισχύος έχουν ένα μεταλλικό μέρος στο κάλυμμα τους,που χρησιμοποιείται για να
[48]
αποβληθεί στο περιβάλλον η θερμότητα που παράγεται , καθώς σε βάθος χρόνου αυτή η θερμότητα θα κατέστρεφε το τρανζίστορ.
[53]
Συνήθως τα τρανζίστορ με το μεταλλικό μέρος στο κάλυμμα τους
[55]
εφάπτονται σε μια ψύκτρα , η οποία βοηθάει στην απομάκρυνση της ανεπιθύμητης θερμότητας
[60]
Για παράδειγμα, μέσα σε αυτό το τροφοδοτικό πάγκου
[63]
Έχουμε μερικά τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FETs) που είναι ενωμένα σε ψύκτρες μεγάλου μεγέθους
[70]
Χωρίς τις ψύκτρες
[71]
Τα εξαρτήματα γρήγορα θα έφταναν σε θερμοκρασίες 45 βαθμών Κελσίου ή 113 βαθμών Φαρενάιτ
[77]
Με ένα ρεύμα μόλις 1.2 Αμπέρ
[80]
Θα θερμανθούν πολύ περισσότερο όσο το ρεύμα αυξάνεται
[83]
Σε κυκλώματα με μικρά ρεύματα , μπορούμε απλώς να χρησιποιήσουμε τα τρανζίστορς με τις θήκες ρητίνης
[88]
που δεν χρειάζονται ψύκτρες
[91]
Πάνω στην θήκη του τρανζίστορ.
[94]
είναι τυπωμένο ένα κειμενάκι.
[95]
Το κειμενάκι αναφέρει κάποιους αριθμούς τους οποίους
[98]
μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να βρούμε το φυλλάδιο προδιαγραφών (datasheet)
[101]
Κάθε τρανζίστορ είναι σχεδιασμένο για να αντέχει
[104]
σε συγκεκριμένες τιμές τάσης και έντασης ρεύματος, οπότε είναι σημαντικό να έλεγχει κανείς το φυλλάδιο προδιαγραφών.
[108]
Τώρα το τρανζίστορ έχει τρεις ακροδέκτες που συμβολίζονται με τα γράμματα E,B και C
[115]
Οι ακροδέκτες ονομάζονται κατά σειρά εκπομπός(emitter) , βάση(base) και συλλέκτης(collector)
[119]
Συνήθως σε αυτά τα μικρά τρανζίστορ με την πλαστική θήκη
[122]
της οποίας μια πλευρά είναι ίσια
[123]
ο αριστερός ακροδέκτης είναι ο εκπομπός(emitter)
[126]
ο μεσσαίος είναι η βάση(base) και ο δεξιός είναι ο συλλέκτης(collector)
[130]
Δεν είναι ωστόσο απαραίτητο ότι όλα τα τρανζίστορ χρησιμοποιούν αυτήν την συνδεσμολογία
[133]
Οπότε καλό είναι πάντα να συμβουλεύεστε το φυλλάδιο προδιαγραφών(datasheet)
[139]
Όπως γνωρίζουμε αν συνδέσουμε έναν λαμπτήρα σε μία μπαταρία , ο λαμπτήρας θα εκπέμψει φως
[143]
Μπορούμε να τοποθετήσουμε έναν διακόπτη στο κύκλωμα
[146]
Και να ελέγξουμε πότε ο λαμπτήρας εκπέμπει φως διακόπτωντας την παροχή ισχύος
[149]
Αλλά για να γίνει αυτό χρειάζεται κάποιος άνθρωπος να μετακινεί τον διακόπτη
[153]
Οπότε πως μπορούμε να το αυτοματοποιήσουμε αυτήν την διαδικασία ?
[156]
Αρχικά , χρησιμοποιούμε ένα τρανζίστορ
[158]
Το τρανζίστορ μπλοκάρει την ροή του ρεύματος
[161]
και το φώς είναι σβηστό
[162]
Όμως αν συνδέσουμε μία μικρή τάση στην βάση του τρανζίστορ(τον μεσσαίο ακροδέκτη)
[167]
το τρανζίστορ θα επιτρέψει την ροή του ρεύματος στο κύκλωμα
[172]
και έτσι το φως ανάβει
[174]
Ακόμη μπορούμε να τοποθετήσουμε έναν διακόπτη στην βάση του τρανζίστορ και να τον χειριζόμαστε χειροκίνητα
[177]
ή μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κάποιον αισθήτηρα για να αυτοματοποιήσουμε το κύκλωμα
[183]
Τυπικά , χρειάζεται να παρέχουμε από 0.6V (βολτς)
[186]
ως 0.7V (βολτς) για να ενεργοποιηθεί το τρανζίστορ
[192]
Για παράδειγμα , αυτό το απλό κυκλωματάκι με τρανζίστορ
[194]
αποτελείται από ένα κόκκινο LED και μια εννιάβολτη μπαταρία
[200]
Η βάση του τρανζίστορ είναι συνδεδεμένη με ένα τροφοδοτικό πάγκου
[203]
Το σχηματικό διάγραμμα έχει ως εξής
[207]
Όταν η τάση στην βάση είναι
[210]
0.5V το τρανζίστορ είναι απενεργοποιημένο
[213]
οπότε και το LED είναι σβησμένο
[215]
στα 0.6 V το τρανζίστορ είναι μερικώς ενεργοποιημένο .
[221]
Το LED είναι μισοσβηστό επειδή το τρανζίστορ δεν επιτρέπει ακόμη την πλήρη ροή ρεύματος
[227]
διαμέσου του κυρίου κυκλώματος.
[229]
Έπειτα στα 0.7V το LED είναι πιο λαμπρό επειδή το τρανζίστορ επιτρέπει μεγαλύτερη ροή ρεύματος
[236]
Στα 0.8V , το LED έχει την πλήρη λαμπρότητα του.
[241]
Το τρανζίστορ είναι πλήρως ενεργοποιημένο
[243]
Συνεπώς αυτό που συμβαίνει είναι πως χρησιμοποιούμε μια σχετικά μικρή
[247]
τάση και ένα σχετικά μικρό ρεύμα για να ελέγξουμε μια μεγαλύτερη τάση και ένα μεγαλύτερο ρεύμα.
[251]
Όπως είδαμε μια μικρή αλλαγή στην τάση της βάσης
[254]
προκαλεί μια μεγάλη αλλαγή στο κυρίως κύκλωμα
[258]
Επιπλέον , αν εισάγουμε ένα ηλεκτρικό σήμα στην βάση
[262]
το τρανζίστορ θα λειτουργήσει ως ενισχυτής
[264]
Μπορούμε να συνδέσουμε ένα μικρόφωνο που μεταβάλλει
[267]
την τάση στην βάση και να έχουμε ένα ενισχυμένο σήμα σε ένα ηχείο στο κυρίως κύκλωμα
[273]
οπότε και σχηματίζεται ένας πολύ απλός ενισχυτής .
[275]
Συνήθως , το ρεύμα που ρέει στην βάση είναι πολύ μικρό
[279]
ένα χιλιοστό του Αμπέρ ή και ακόμη λιγότερο
[282]
Το ρεύμα του συλλέκτη θα είναι πολύ μεγαλύτερο για παράδειγμα ενα δέκατο του Αμπέρ.
[287]
Ο λόγος των δύο ρευμάτων είναι γνωστός ως κέρδος ρεύματος και συμβολίζεται με το ελληνικό γράμμα βήτα
[293]
Το κέρδος ρεύματος υπάρχει πάντα στο φυλλάδιο προδιαγραφών
[296]
Σε αυτό το παράδειγμα το ρεύμα συλλέκτη είναι ένα δέκατο του Αμπέρ
[299]
και το ρεύμα βάσης είναι ένα χιλιοστό του Αμπέρ
[302]
Οπότε το κέρδος ρεύματος είναι το ένα δέκατο προς ένα χιλιοστό που ισούται με 100
[307]
Μπορούμε να αναπροσαρμόσουμε την φόρμουλα για να βρούμε κάποιο από τα ρεύματα
[313]
τρανζίστοε NPN και PNP
[315]
Υπάρχουν δύο τύποι διπολικών τρανζίστορ
[319]
τα δύο τρανζίστορ μοιάζουν σχεδόν ολόιδια
[324]
Οπότε χρειάζεται να συμβουλεύεστε το φυλλάδιο προδιαγραφών για να τα ξεχωρίσετε
[328]
Με ένα NPN τρανζίστορ
[330]
Έχουμε το κύριο κύκλωμα και το κύκλωμα ελέγχου
[333]
Και τα δύο κυκλώματα είναι συνδεδεμένα στον θετικό πόλο της μπαταρίας
[337]
Το κύριο κύκλωμα είναι εκτός μέχρι να πατήσουμε τον διακόπτη στο κύκλωμα ελέγχου
[342]
Οπότε μπορούμε να δούμε υπάρχει ροή ρεύματος και από τα δύο καλώδια προς το τρανζίστορ
[346]
Μπορούμε να αφαιρέσουμε το κύριο κύκλωμα και το LED του κυκλώματος ελέγχου
[351]
θα ανάβει όποτε πιέζουμε τον διακόπτη.
[353]
Καθώς το ρεύμα επιστρέφει στην μπαταρία μέσω του τρανζίστορ δημιουργώντας κλειστό κύκλωμα
[358]
Σε αυτό το απλοποημένο παράδειγμα
[360]
όταν πατάμε τον διακόπτη , ένα ρεύμα πέντε χιλιοστών του Αμπέρ ρέει προς την βάση του τρανζίστορ
[365]
Υπάρχουν επίσης 20 χιλιοστά του Αμπέρ που ρέουν στον συλλέκτη
[368]
και 25 χιλιοστά του Αμπέρ που ρέουν έξω από τον εκπομπό
[371]
Τα επιμέρους ρεύματα λοιπόν συνδυάζονται σε αυτό το τρανζίστορς
[375]
Με ένα PNP τρανζίστορ
[377]
Έχουμε και πάλι κύριο κύκλωμα και κύκλωμα ελέγχου
[381]
αλλά τώρα στον θετικό πόλο της μπαταρίας συνδέεται ο εκπομπός του τρανζίστορ
[385]
Το κύριο κύκλωμα είναι απενεργοποιημένο μέχρι να πατήσουμε τον διακόπτη στο κύκλωμα ελέγχου
[390]
Όπως βλέπουμε σε αυτήν την συνδεσμολογία ένα μέρος του ρεύματος ρέει από την βάση και προς την μπαταρία
[396]
Το υπόλοιπον του ρεύματος ρέει μέσα από
[398]
το τρανζίστορ και επίσης μέσα το LED για να επιστρέψει μετά στην μπαταρία.
[403]
Αν αφαιρέσουμε το κυριο κύκλωμα το LED του κυκλώματος ελέγχου θα παραμείνει αναμμένο
[408]
Σε αυτό το παράδειγμα , οταν πατιέται ο διακόπτης
[411]
έχουμε εικοσιπέντε χιλιοστά του Αμπέρ που ρέουν μέσα στον συλλέκτη,
[414]
είκοσι χιλιοστά του Αμπέρ που ρέουν έξω από τον συλλέκτη και πέντε χιλιοστά του Αμπέρ που ρέουν έξω από την βάση .
[418]
Συνεπώς το ρεύμα διαιρείται σε αυτό το PNP τρανζίστορ
[423]
Θα σας δείξω τα δύο κυκλωματάκια πλάι πλάι ώστε να δείτε πως συγκρίνονται
[427]
Τα τρανζίστορ απεικονίζονται στα σχηματικά διαγράμματα
[430]
με σύμβολα σαν αυτό
[435]
Το βελάκι δείχνει προς την κατεύθυνση
[437]
της συμβατικής ροής του ρεύματος οπότε ξέρουμε πως να τα συνδέσουμε στα κυκλώματα μας.
[443]
Πως λειτουργεί λοιπόν ένα τρανζίστορ ;
[444]
Για να κατανοείσετε πως λειτουργεί ένα τρανζίστορ
[447]
θέλω να φανταστείτε νερό που ρέει μέσα σε ένα σωλήνα
[452]
Το νερό ρέει ελεύθεα μέσα στον σωλήνα μέχρι να το μπλοκάρουμε με έναν δίσκο
[456]
Τώρα , αν συνδέσουμε έναν μικρότερο σωλήνα με τον μεγαλύτερο και τοποθετήσουμε ένα μετακινούμενο δισκάκι
[461]
μέσα στον μικρό σωλήνα , μπορούμε να μετακινούμε τον δίσκο χρησιμοποιώντας μία τροχαλία
[465]
Όσο πιο πολύ ανοίγει το δισκάκι
[467]
τόσο περισσότερο νερό μπορεί να ρέει μέσα στον μεγάλο σωλήνα
[471]
Το δισκάκι είναι λίγο βαρύ
[473]
οπότε ένα μικρό πόσο νερού δεν θα είναι αρκετό για να το κάνει να ανοίγει
[477]
Ένα συγκεκριμένο πόσο νερού είναι απαραίτητο για να κάνει το δισκάκι να ανοίξει
[482]
Όσο πιο πολύ νερό ρέει στον μικρό σωλήνα
[485]
τόσο περισσότερο ανοίγει ο μεγάλος δίσκος και επιτρέπει
[488]
όλο και περισσότερο νερό να τρέξει μέσα στον κύριο σωλήνα
[491]
Oυσιαστικά έτσι λειτουργεί ένα NPN τρανζίστορ .
[495]
Ίσως ήδη γνωρίζετε ό,τι όταν σχεδιάζουμε ηλεκτρικά κυκλώματα,
[500]
χρησιμοποιούμε την συμβατική ροή του ηλεκτρικού ρεύματος(θετικά προς αρνητικά)
[501]
Οπότε σε αυτό το κύκλωμα με NPN τρανζίστορ
[505]
υποθέτουμε πως το ρεύμα ρέει από τον θετικό πόλο της μπαταρίας
[509]
προς τον συλλέκτη και την βάση και στην συνέχεια ρέει έξω από τον εκπομπό
[514]
Χρησιμοποιούμε πάντα αυτή την κατεύθυνση για να σχεδιάσουμε τα κυκλώματα μας.
[518]
Ωστόσο, αυτό δεν ανταποκρίνεται σε ότι συμβαίνει στην πραγματικότητα
[521]
Κανονικά τα ηλεκτρονικα ρέουν(ταξιδεύουν)
[524]
από τον αρνητικό προς τον θετικό πόλο της μπαταρίας.
[527]
Τα προαναφερθέντα αποδείχθηκαν από τον σερ Τζόζεφ Τόμσον, που εκτελώντας κάποια πειράματα
[531]
ανακάλυψε το ηλεκτρόνιο και επίσης απέδειξε πως τα ηλεκτρόνια ταξιδεύουν με αντίθετη φορά από ότι είχε θεωρηθεί
[536]
Άρα στην πραγματικότητα,
[538]
τα ηλεκτρόνια ταξιδεύουν από τον αρνητικό πόλο της μπαταρίας στον έκπομπο και μετά έξω
[543]
από τον συλλέκτη και την βάση . Αυτό το φαινόμενο αποκαλείται ροή ηλεκτρονίων
[547]
Θα τοποθετήσω δίπλα δίπλα τα κυκλώματα για να δείτε τις διαφορές στις δύο θεωρίες
[549]
Να θυμάστε , πάντοτε σχεδιάζουμε τα κυκλώματα μας χρησιμοποιώντας την συμβατική ροή του ρεύματος
[557]
Βέβαια οι επιστήμονες και μηχανικοί ξέρουν πως η ροή ηλεκτρονίων είναι ο ορθός τρόπος λειτουργείας
[561]
έχουμε παρουσιάσει πως
[565]
λειτουργεί μια μπαταρία λεπτομερέστατα σε προηγούμενο βίντεο
[568]
Μην ξεχάσετε να δείτε και αυτό το βίντεο
[569]
σύνδεσμοι στην περιγραφή του παρόντος
[572]
Οκ, λοιπόν όπως είναι γνωστό ηλεκτρισμός είναι η ροή των ηλεκτρονίων διαμέσω ενός καλωδίου
[578]
Το χάλκινο καλώδιο είναι αγωγός και το λαστιχένιο στέλεχος είναι μονωτής
[582]
Τα ηλεκτρόνια εύκολα κινούνται διαμέσου
[584]
του χαλκού , αλλά δεν μπορούν να κινηθούν μέσα στον λαστιχένιο μονωτή.
[588]
Ας παρατηρήσουμε αυτήν την απεικόνιση του βασικού μοντέλου για ένα άτομο
[591]
ένος μεταλλικού αγωγού , εχουμε τον πυρήνα του στο κέντρο ο οποίος
[595]
είναι περικυκλωμένος από έναν αριθμό τροχιών όπου μπορούν να βρεθούν τα ηλεκτρόνια
[598]
Κάθε τροχιά μπορεί να έχει έναν μέγιστο αριθμό
[602]
απο ηλεκτρόνια και κάθε ηλεκτρόνιο χρειάζεται ένα συγκεκριμένο
[605]
πόσο ενέργειας για να μπορεί να βρεθεί σε κάθε τροχιά
[609]
Τα ηλεκτρόνια που βρίσκονται πιο μακριά από τον πυρήνα έχουν την μεγαλύτερη ενέργεια
[612]
Η εξωτερική τροχιά ονομάζεται τροχιά σθένους.
[617]
Ένας αγωγός έχει μεταξύ ενός και τριών ηλεκτρονίων στην τροχιά σθένους του.
[622]
Τα ηλεκτρόνια παραμένουν στην θέση τους από την έλξη του πυρήνα
[625]
αλλά υπάρχει και μία άλλη τροχιά που ονομάζεται ζώνη αγωγιμότητας.
[629]
Αν ένα ηλεκτρόνιο φτάσει στην ζώνη αγωγιμότητας τότε μπορεί να αποσπαστεί από το άτομο
[634]
και να μετακινηθεί σε άλλα άτομα. Μέσα σε ένα μέταλλο όπως ο χαλκός
[638]
Η τροχιά σθένους και η ζώνη αγωγιμότητας επικαλύπτονται
[642]
και είναι πολύ εύκολο για τα ηλεκτρόνια να μετακινούνται.
[645]
Σε έναν μονωτή ο εξωτερικός φλοιός είναι πλήρης
[649]
Και υπάρχει λίγος εώς μηδενικός χώρος για να εισέλεθει κάποιο ηλεκτρόνιο
[652]
Ο πυρήνας έλκει σθεναρά
[653]
Τα ηλεκτρόνια και η ζώνη αγωγιμότητας βρίσκεται αρκετά μακριά
[658]
οπότε τα ηλεκτρόνια δεν μπορούν να την φτάσουν και να δραπετεύσουν από το άτομο
[661]
Συνεπώς , ο ηλεκτρισμός δεν μπορεί να περάσει από υλικά μονωτές
[665]
Υπάρχει , ωστόσο, και μία ακόμη κατηγορία υλικών που ονομάζονται ημιαγωγοί
[668]
Το πυρίτιο είναι ένας ημιαγωγός
[673]
Σε έναν ημιαγωγό
[674]
υπάρχει πλεόνασμα ηλεκτρονίων στην τροχιά σθένους και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως αγωγός
[679]
Οπότε εμφανίζει ιδιότητες μονωτή.
[681]
Αλλά καθώς η ζώνη αγωγιμότητας είναι αρκετά κοντά ,
[685]
Αν αποδώσουμε λίγη εξωτερική ενέργεια , κάποια ηλεκτρόνια θα αποκτήσουν αρκτερή ενέργεια,
[690]
για να μεταπηδήσυον στην ζώνη αγωγιμότητας και να ελευθερωθούν από το άτομο
[694]
Συνεπώς , αυτά τα υλικά μπορούν να λειτουργήσουν και σαν μονωτές και σαν αγωγοί.
[699]
Το καθαρό πυρίτιο δεν έχει σχεδόν καθόλου ελεύθερα ηλεκτρόνια.
[703]
Οπότε οι μηχανικοί "ντοπάρουν" το πυρίτιο
[706]
με μια μικρή δόση από άλλο υλικό ,διαδικασία που αλλάζει τις ηλεκτρικές ιδιότητες του πυριτίου .
[711]
Η διαδικασία αυτή καλείται "ντοπάρισμα" p (θετικού) τύπου και n (αρνητικού) τύπου.
[715]
Ενώνοντας ένα P με ένα N κομμάτι σχηματίζουμε μια επαφή PN (δίοδο).
[719]
Και ενώνοντας δυο PN επαφές σχηματίζουμε ένα PNP ή NPN τρανζίστορ.
[724]
Μέσα στο τρανζίστορ έχουμε τον
[725]
τον συλλέκτη και τον εκπομπό
[729]
ανάμεσα σε αυτά σε ένα NPN τρανζίστορ
[732]
έχουμε δύο επίπεδα Ν(αρνητικά) κομμάτια πυριτίου και ένα επίπεδο Ρ (θετικό) κομμάτι
[735]
Η βάση συνδέεται με το Ρ κομμάτι
[741]
σε ένα PNP τρανζίστορ τα κομμάτια υλικού είναι απλώς τα αντίθετα
[745]
Όλα τα κομμάτια καλύπτονται από μια θήκη ρητίνης για να προστατεύονται
[750]
Ας υποθέσουμε ό,τι το πυρίτιο δεν έχει "ντοπαριστεί" ακόμη,
[752]
οπότε έχουμε απλά καθαρό πυρίτιο
[756]
Κάθε άτομο πυριτίου γειτνιάζει με άλλα τέσσερα άτομα πυριτίου.
[761]
Κάθε άτομο θέλει οκτώ ηλεκτρόνια στην τροχιά σθένους του
[765]
αλλά τα άτομα του πυριτίου έχουν μόνο τέσσερα ηλεκτρόνια στην τροχιά σθένους τους
[770]
οπότε στα "κλεφτά" μοιράζονται ένα ηλεκτρόνιο
[772]
με κάθε γειτονικό τους άτομο για να φτάσουν στα οκτώ επιθυμητά ηλεκτρόνια.
[776]
Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό σαν ομοιοπολικός δεσμός.
[779]
Όταν προσθέσουμε κάποιο Ν (αρνητικό) κομμάτι υλικού όπως ο φώσφορος
[782]
τα άτομα του φώσφορου θα πάρουν την θέση κάποιων ατόμων του πυριτίου.
[786]
Τα άτομα του φωσφόρου έχουν πέντε ηλεκτρόνια στην τροχιά σθένους τους.
[790]
Οπότε καθώς τα άτομα του πυριτίου μοιράζονται ηλεκτρόνια για να φτάσουν τα οκτώ επιθυμητά στην ζώνη σθένους τους
[795]
δεν χρειάζονται το παραπάνω ηλεκτρόνιο που έχει το άτομο του φωσφόρου, συνεπώς υπάρχουν πλέον ελεύθερα ηλεκτρόνια
[800]
στο υλικό και μπορούν να κινούνται ελεύθερα .
[804]
Με ντοπάρισμα Ρ(θετικού τύπου) προσθέτουμε ένα υλικό όπως το αλουμίνιο .
[809]
Το άτομο του αλουμινίου έχει μόνο τρία ηλεκτρόνια στην τροχιά σθένους του.
[814]
Συνεπώς δεν μπορεί να αποδώσει στα τέσσερα γειτονικά άτομα του ένα ηλεκτρόνιο για να το "μοιραστούν"
[818]
Οπότε ένα εξ αυτών θα πορευτεί χωρίς το έξτρα ηλεκτρόνιο
[821]
Αυτό σημαίνει πως μια οπή έχει δημιουργηθεί που μπορεί να βρεθεί κάποιο ηλεκτρόνιο
[827]
Τώρα έχουμε δύο "ντοπαρισμένα" κομμάτια πυριτίου
[830]
ένα με πλεόνασμα ηλεκτρονίων και ένα με έλλειμμα
[834]
Τα δύο κομμάτια ενώνονται και σχηματίζουν μια επαφή PN (δίοδο)
[838]
Σε αυτή την επαφή σχηματίζεται η περιοχή απογύμνωσης
[842]
Σε αυτή την περιοχή κάποια απο τα περίσσια ηλεκτρόνια
[845]
του Ν κομματιού θα μετακινηθούν και θα καταλάβουν τις θέσεις των οπών στην πλευρά του υλικού Ρ
[850]
Αυτή η μετατόπιση θα δημιουργήσει ένα φράγμα
[852]
με συγκέντρωση ηλεκτρονίων και οπών σε αντίθετες πλευρές
[857]
Τα ηλεκτρόνια είναι αρνητικά φορτισμένα συνεπώς οι οπές θεωρούνται θετικά φορτία
[863]
οπότε αυτή η συσσώρευση φορτίων προκαλεί μια ελαφρώς αρνητικά φορτισμένη περιοχή
[867]
και μία ελαφρώς θετικά φορτισμένη περιοχή.
[870]
Αυτό δημιουργεί ένα ηλεκτρικό πεδίο
[872]
και εμποδίζει περισσότερα ηλεκτρόνια από το να μεταπηδήσουν στην περιοχή Ρ
[875]
Η δυναμική διαφορά ανάμεσα σε αυτήν την περιοχή είναι περίπου 0.7V για πυρίτιο
[881]
όταν συνδέσουμε μια πηγή τάσης στις δύο άκρες της επαφής
[883]
με τον θετικό πόλο της πηγής να συνδέεται με το Ρ(θετικό) υλικό
[888]
θα δημιουργηθεί ορθή πόλωση και τα ηλεκτρόνια θα αρχίσουν να κινούνται
[893]
Η πηγή τάσης πρέπει να έχει τιμή μεγαλύτερη από το φράγμα των 0.7V
[898]
Σε αντίθετη περίπτωση , τα ηλεκτρόνια δεν μπορούν να κάνουν το άλμα από την Ν περιοχή στην Ρ
[901]
όταν αντιστρέψουμε την πηγή τάσης ο θετικός πόλος της ενώνεται με το Ν υλικό
[907]
τα ηλεκτρόνια από το φράγμα θα μετακινηθούν προς το θετικό πόλο
[912]
και οι οπές θα μετακινηθούν προς τον αρνητικό πόλο
[916]
Αυτό δημιουργεί μια ανάστροφη πόλωση.
[919]
Σε ένα ΝΡΝ τρανζίστορ
[921]
έχουμε δύο κομμάτια Ν υλικού , δύο επαφες και δύο φράγματα
[928]
Οπότε δεν μπορεί να περάσει ρεύμα από το τρανζίστορ
[931]
Ο εκπομπός αποτελείται από Ν υλικό και είναι πολύ "ντοπαρισμένος"
[935]
οπότε έχει και πολλά πλεονάζοντα ηλεκτρόνια
[938]
Η βάση αποτελείται από υλικό Ρ και είναι ελαφριά "ντοπαρισμένη", οπότε θα έχει λίγες οπές.
[944]
Ο συλλέκτης αποτελείται από Ν υλικό και είναι σε μέτριο βαθμό "ντοπαρισμένος"
[947]
οπότε θα έχει λίγα πλεονάζοντα ηλεκτρόνια
[950]
Αν συνδέσουμε μια μπαταρία στην βάση και τον εκπομπό με τον θετικό πόλο
[953]
να συνδέεται στο Ρ υλικό της βάσης
[957]
θα δημιουργήσουμε μια ορθή πόλωση.
[959]
Η ορθή πόλωση καταργεί το φράγμα ανάμεσα στις Ρ και Ν περιοχές
[962]
αρκεί η τάση της μπαταρίας να είναι τουλάχιστον 0.7V
[966]
Οπότε το φράγμα υποχωρεί
[968]
και τα ηλεκτρόνια μπορούν εύκολα να καταλάβουν τον χώρο στο Ρ υλικό
[973]
Κάποια από τα ηλεκτρόνια θα καταλάβουν τις θέσεις των οπών στο Ρ υλικό
[976]
και θα μετακινηθούν προς τον θετικό πόλο της μπαταρίας.
[980]
Το επίπεδο του υλικού Ρ είναι λεπτό
[982]
και "ντοπαρίστηκε" ελαφρά ακριβώς για μείωση της πιθανότητας να καταλάβουν τα ηλεκτρόνια την θέση μιας οπής.
[989]
Τα υπόλοιπα ηλεκτρόνια θα μπορούν ελεύθερα να μετακινηθούν μέσα στο υλικό.
[993]
Οπότε μόνο ένα μικρό ρεύμα θα ρέει
[996]
από τον ακροδέκτη της βάσης , αφήνοντας ένα πλεόνασμα ηλεκτρονίων στο υλικό Ρ
[1001]
Αν μετά συνδέσουμε μια άλλη μπαταρία ανάμεσα στον εκπομπό και τον συλλέκτη
[1006]
με τον θετικό πόλο να συνδέεται στον συλλέκτη
[1009]
τα αρνητικά φορτισμένα ηλεκτρόνια του συλλέκτη
[1012]
θα έλκονται προς το υλικό Ρ προκαλώντας ανάστροφη πόλωση
[1017]
Όπως θυμόσαστε με την ανάστροφη πόλωση τα ηλεκτρόνια και οι οπές του φράγματος
[1022]
μετατοπίζονται μέσα στο υλικό , οπότε τα ηλεκτρόνια του Ρ υλικού
[1027]
στην περιοχή του φράγματος μετατοπίζονται προς το Ν υλικό
[1031]
και οι οπές στο Ν υλικό μετατοπίζονται προς το Ρ υλικό
[1035]
Στο Ρ υλικό υπάρχει ήδη πλεόνασμα ηλεκτρονίων
[1040]
τα οποία θα καταλάβουν αυτές τις οπές και θα μετατοπιστούν προς τον συλλέκτη
[1046]
επειδή η τάση της μπαταρίας συλλέκτη εκπομπού είναι μεγαλύτερα από της μπαταρίας βάση εκπομπού.
[1049]
οπότε και η έλξη που δημιουργεί(η μπαταρια συλλέκτη εκπομπού) θα είναι πολύ μεγαλύτερη.
[1051]
Καθώς τα ηλεκτρόνια μετατοπίζονται , ρέουν μέσα στην μπαταρία συλλέκτη εκπομπού
[1056]
Οπότε ένα ηλεκτρικό ρεύμα αναπτύσεται στην επαφή της ανάστροφης πόλωσης.
[1060]
Μία μεγαλύτερη τάση στην βάση ενεργοποιεί πλήρως το τρανζίστορ
[1064]
που σημαίνει πως περισσότερο ρεύμα και πιο πολλά ηλεκτρόνια μετακινούνται προς την περιοχή του υλικού Ρ.
[1069]
Συνεπώς περισσότερα ηλεκτρόνια περνάνε την περιοχή της ανάστροφης
[1073]
Επίσης βλέπουμε περισσότερα ηλεκτρόνια να ρέουν
[1076]
στον εκπομπό του τρανζίστορ σε σχέση με τον συλλέκτη.
[1081]
Οκ, τέρμα για το συγκεκριμένο βίντεο
[1082]
αλλά αν θέλετε να συνεχίσετε να μαθαίνετε για ηλεκτρονικά πατήστε σε κάποιο από τα βίντεο
[1087]
που βρίσκονται τώρα στην οθόνη και θα σας δω σε κάποιο από αυτά για το επόμενο μάθημα
[1090]
Μην ξεχάσετε να μας βρείτε στα Facebook,
[1092]
Twitter, LinkedIn, Instagram και φυσικά στο the engineering mindset .Com.