Introduction to interest | Interest and debt | Finance & Capital Markets | Khan Academy - YouTube

Channel: Khan Academy

[0]
Kemi mesuar gjerat qe sigurisht
[4]
perbejne konceptet me te nevojshme ne jete,
[7]
dhe mund te jene te njohura per ty, por nese nuk jane atehere
[11]
shpresojme qe do te ndihmojne per te mos bankrotuar.
[16]
Sidoqofte, do te flas per interesin, dhe pastaj
[20]
interesin e thjeshte ne raport me interesin e perbere.
[21]
Pra, cka eshte interesi?
[23]
Ne te gjithe kemi ndegjuar per te.
[24]
Normat e interesit, ose interesi ne kredine hipotekare, ose
[29]
sa interes fitoj ne kredit kartelen time.
[31]
Pra, interesi--nuk e di nese ky eshte definicioni aktual--
[34]
ndoshta duhet ta shikoj ne Wikipedia--
[35]
eshte esencial per te huazuar para.
[37]
Pra, eshte paraja qe ti paguan per te mbajtur para
[41]
per nje periudhe te caktuar.
[42]
Kjo ndoshta nuk eshte definicioni me i sakte, por
[45]
me mire ta parashtroj keshtu.
[46]
Themi qe une dua te marr hua $100 nga ty.
[52]
Pra, kjo ndodh tani.
[54]
Themi qe kjo eshte nje vit nga tani.
[59]
Nje vit.
[60]
Dhe ky je ti, ndersa ky jam une.
[64]
Tani ti m'i jep $100.
[67]
Pastaj une i mbaj $100 dhe pas nje viti,
[69]
une i kam ketu 100$.
[72]
Nese do t'ju kisha kthyer ato $100,
[75]
ti nuk do te merrje interes.
[77]
Ti vetem do merrje parate tuaja mbrapa.
[79]
Nuk do te fitoje interes.
[80]
Por, nese do thoje qe do t'i jap $100 tani nese
[84]
ti me kthen &100 pas nje viti.
[90]
Nese kete situate, sa para te kam dhene per te mbajtur
[94]
ate shume prej $100 per nje vit?
[96]
Pra, po ju paguaj $10 me shume, apo jo?
[98]
Marr hua $100, dhe kthej $10 tjere me shume.
[105]
Pra, keto $10 shtese jane ne fakt
[111]
komisioni qe paguaj per t'i mbajtur ato para dhe
[114]
pavaresisht se cka deshiroja me parate, dhe ndoshta t'i ruaj
[116]
ato, ndoshta te investoj m to, bej cfare te dua per nje vit.
[119]
Dhe ato $10 jane ne fakt interesi.
[122]
Menyra qe shpesh kalkulohet eshte perqindja
[125]
e shumes origjinale qe eshte huazuar.
[127]
Dhe shuma origjinale qe e kam huazuar ne terminologjine bankare
[131]
quhet principal.
[139]
Pra, ne kete rast komisioni ne parate ose interesi eshte $10.
[143]
Nese do te deshiroja ta shpreh ne perqindje, do te thoja
[147]
10 mbi principalin--mbi 100-- qe eshte e barabarte me 10%.
[154]
Pra, ti do te mendoje keshtu, une po ti huazoj ty $100 nese
[159]
ti me paguan 10% interes ne to.
[161]
Pra, 10% interes ne $100 eshte $10, qe pas nje viti,
[164]
une te paguaj ty $100, plus $10.
[166]
Dhe anasjelltas.
[167]
Pra, per cfaredo shume parash, ti do te deshiroje te me huazoje
[171]
cfaredo shume me interes 10%.
[173]
Pra, nese me huazon $1000, interesi
[178]
do te ishte 10% ne te, qe eshte $100.
[180]
Pra, pas nje viti une ju kam borxh $1000, plus 10% here $1000
[191]
qe eshte e barabarte me $1100.
[194]
Ne rregull, vetem shtova nje zero.
[197]
Ne kete rast $100 do te ishte interesi, por
[200]
do te ishte 10%.
[202]
Pra, tani do te bejme dallimin ne mes te interesit te thjeshte
[205]
dhe ineresit te perbere.
[210]
Pra, ne vetem dhame nje shembull goxha te thjeshte ku ti
[213]
me huazove para per nje vit me 10% interest, mire?
[216]
Themi qe dikush me thote qe norma e interesit
[222]
qe aplikon--ose norma e interesit qe aplikojne te njerezit e tjere--
[223]
eshte-- te themi 10% interes i mire--10% ne vit.
[231]
Themi qe principali qe do ta marr hua
[235]
prej ketij personi eshte $100.
[241]
Pra, pyetja ime per ty--dhe ndoshta ti do te doje te pritesh
[243]
pasi qe une ta parashtroj-- eshte sa kam borxh pas 10 viteve?
[258]
Sa kam borxh ne 10 vite?
[261]
Pra, jane dy menyra per ta analizuar kete.
[263]
Mund te thuash, Ok ne zerro vite-- sikur ti huazoja parate
[270]
dhe t'i ktheja menjehere,
[272]
do te ishte $100, mire?
[273]
Nuk do ta bej kete, do te vazhdoj ti mbaj to
[275]
per se paku nje vit.
[276]
Keshtu qe pas nje viti, duke u bazuar ne kete shembull,
[280]
une mund te shtoj 10% te asaj shume tek $100, dhe une
[288]
do te kisha borxh $110.
[291]
Pastaj, pas dy viteve, do te shtoja 10%
[295]
prej principalit origjinal, mire?
[297]
Pra, cdo vit une vetem shtoj $10.
[299]
Ne kete rast do te ishte $120, dhe pas tri viteve,
[303]
do te ishte $130.
[305]
Faktikisht, komisioni im ne vit per te marre hua $100 eshte $10, apo jo?
[309]
Sepse gjithmone marr 10% te shumes origjinale.
[312]
Pas 10 vitesh--meqe cdo vit do te duhej te paguaj $10 shtese si interes--
[317]
pas 10 vitesh une
[320]
do te kisha borxh $200.
[322]
Mire?
[323]
Dhe shuma $200 eshte e barabarte me $100 si principal, plus $100 si interes
[333]
meqe une paguaj $10 cdo vit.
[336]
The ky nocion qe e shkruajta tani, ky ne fakt
[339]
quhet interes i thjeshte.
[343]
Ky nenkupton qe ti merr shumen origjinale
[345]
qe huazon, normen e interesit, shumen, komisionin qe
[348]
paguan cdo vit i cili eshte norma e interesit shumezuar per
[351]
shumen fillestare, dhe ti vetem e paguan shtese
[353]
ate cdo vit.
[354]
Por nese mendon per kete me mire, ti ne te vertete e paguan
[355]
nje perqindje gjithnje me te vogel te cilen e ke borxh
[358]
gjate atij viti.
[359]
Dhe ndoshta kur t'ua pershkruaj interesin e perbere
[360]
do te shihni se si kjo merr kuptim.
[361]
Pra, kjo eshte nje menyre per te pershkruan 10% interes per cdo vit.
[365]
Nje menyre tjeter per ta interpretuar eshte, Ok pra, ne vitin zero shuma eshte $100
[370]
te cilen ju e keni huazuar, ose nese ju eshte dhene paraja, ti thua
[373]
oh jo jo, nuk i dua ato dhe vetem do ti kthej parate.
[375]
Ti do kishe borxh $100.
[376]
Pas nje viti, ti do te paguaje
[381]
$100 plus 10% interes prej $100, qe eshte $110.
[387]
Pra, kjo eshte $100, plus 10% prej $100.
[392]
T'i nderrojme ngjyrat, meqe u be monotone.
[395]
Mire pra, ti mendon qe kjo ka kuptim per ty.
[396]
Dhe kjo eshte kur interesi i thjeshte dhe ai i perbere
[399]
fillojne te dallojne.
[400]
Ne situaten e fundit, ne vetem vazhduam te shtonim 10%
[402]
prej shumes fillestare prej $100.
[404]
Ne interesin e perbere tani, ne nuk marrim 10% prej
[409]
shumes fillestare.
[410]
Ne tani marrim 10% nga kjo shume.
[416]
Pra, tani ne marrim $110.
[422]
Pra, mund ta shihni kete si principalin tone te ri.
[425]
Kjo eshte se sa shume ne ofrojme cdo vit, dhe pastaj
[426]
ne do marrim borxh serish ate shume.
[429]
Pra, tani ne do te fitojme $110 plus 10% interes here 110.
[439]
Pra, ti mund ta thjeshtosh 110, dhe kjo do te jete
[443]
e barabarte me 110 here 110.
[452]
Ne fakt, 110 here 1.1
[459]
Ne fakt mund ta rishkruaj ne kete menyre gjithashtu.
[461]
Mund ta rishkruaj si 100 here 1.1 ne katror,
[465]
qe eshte e barabarte me $121.
[469]
Pastaj, ne vitin e dyte, ky do te jete principali im i ri--ky eshte
[472]
$121--ky eshte pra principali i ri.
[475]
Dhe tani duhet ta bej per vitin e trete--pra ky ishte viti i dyte.
[477]
Pra, do te marr me shume hapesire, pra ky eshte viti i dyte.
[481]
Dhe tani ne vitin e trete, do te paguaj $121
[486]
qe kam huazuar ne fund te vitit te dyte, plus 10% here shumen
[494]
e parave te cilat i kam huazuar gjate vitit, $121.
[500]
Pra, kjo eshte e njejta gje--mund te vendosim kllapa perreth
[502]
kesaj--pra kjo eshte e njejta gje sikurse 1 here 121 plus 0.1 here
[509]
121, pra kjo eshte e njejta gje sikur se 1.1 here 121.
[515]
Nje menyre tjeter per ta shikuar kete, eshte e barabarte me
[518]
principalin tone fillestar here 1.1 ne fuqine e trete.
[524]
Dhe nese vazhdon ta besh kete--dhe ju inkurajoj ta beni,
[526]
sepse ne te vertete ju jep nje pasqyre-- ne fund te
[528]
vitit te 10-te, ne do te kemi borxh, ose me mire te themi ju do te keni borxh,
[532]
harrova kush ka huazuar nga kush--$100 here 1.1 ne fuqine e 10-te.
[537]
Dhe me cka eshte kjo e barabarte?
[539]
Ta shohim ne databazen time.
[541]
Ta selektojme nje qelize te rendomt.
[542]
Pra, plus 100 here 1.1 ne fuqine e 10-te.
[550]
Pra, $259 dhe disa cente.
[559]
Pra, duket si nje diference e parendesishme, por
[562]
perfundon duke qene nje diference e madhe.
[564]
Kur e perbeva interesin me 10% per 10 vite duke perdorur
[570]
interesin e perbere, kisha borxh $259.
[573]
Kur e bera kete duke perdorur interesin e thjeshte, kisha borxh vetem $200.
[577]
Pra, ato $59 ishin shtese nga sa shume
[580]
me kushtoi interesi i perbere.
[583]
Eshte duke me ikur koha, prandaj do te bej disa
[585]
shembuj tjeter ne videon e radhes, vetem qe ju te keni
[587]
nje kuptueshmeri te thelle te interesit te perbere, si funksionojne
[590]
eksponentet, dhe cka ne te vertete eshte dallimi.
[593]
Shihemi ne videon e radhes.