馃攳
Introduction to inflation | Inflation - measuring the cost of living | Macroeconomics | Khan Academy - YouTube
Channel: Khan Academy
[0]
Sot, kur ekonomistet flasin per inflacionin,
[3]
ata i referohen rritjes se cmimeve te produkteve dhe serviseve.
[8]
Pra, ata flasin per inflacionin e cmimeve.
[12]
Arsyeja pse e potencoj kete eshte se,
[15]
kur termi "inflacion" filloj te perdoret,
[19]
ai ne te vertete i referohej inflacionit monetar ose rritjes se furnizimit te tregut me para.
[28]
Keto dy nocione jane te nderlidhura.
[30]
Por, eshte me rendesi te kuptohet se njerezit jane duke e matur inflacionin.
[34]
dhe kur ata flasin per inflacionin, flasin per inflacionin e cmimeve.
[37]
Sepse, edhe pse keto dy nocione jane te nderlidhura, jo cdohere jane te njejta.
[43]
Eshte e vertete se furnizimi i tregut me para, dhe furnizimi ka kuptim me te gjere se vetem paraja e printuar,
[51]
eshte i varur nga shuma e kredituar dhe
[54]
numri i transakcioneve ekonomike.
[57]
Dhe nese furnizimi i parase rritet me shpejte
[61]
se sa rritja ekonomike, atehere, ne te shumten e rasteve, do te kemi edhe rritje te cmimeve.
[69]
Por ne termin afat-shkurter, mund te kete edhe arsye tjera per rritjen e cmimeve.
[72]
Mund te kete gjera si "shoku e furnizimit."
[75]
Tronditja, apo shokimi i furnizimit, ndodh atehere kur dicka ne treg fillon te mungoje papritmas.
[80]
Shembulli me i mire i kesaj eshte kriza e naftes ne vitet e 70-ta.
[87]
Nese, per cfaredo arsye, furnizimi me nafte fillon te pakesohet ne nje vend si Shtetete e Bashkuara,
[91]
atehere cmimi i naftes dhe gazit do te rritet. Kjo do te kishte pasoja edhe per cmimet e produkteve tjera.
[97]
Edhe bananja te cilen e bleni ne shitore do te kushtonte me shtrenjte,
[103]
ne rast te rritjes se cmimit te naftes.
[107]
Sepse, per ta blere nje banane ne shitore, duhet te shpenzosh nafte.
[111]
Ne fakt, nje pjese e mire e cmimit te asaj banane ne shitore,
[116]
me siguri permban ne vete shpenzimin per nafte qe bene anija per ta derguar ate banane
[120]
nga vendi ku rritet ne vendin ku konsumohet.
[125]
Pra furnizimi i naftes nuk ndikon vetem ne cmimin e saj por edhe ne cmimet e produkteve tjera.
[130]
Pra keto dy gjera jane te nderlidhura, por eshte e rendesishme ta kuptojme se njerezit
[133]
zakonisht i referohen inflacionit te cmimeve kur flasin per inflacionin.
[137]
Dhe konsensusi gjeneral eshte se, nje doze e vogel e inflacionit eshte gje e mire.
[141]
Pra, pak inflacion eshte mire.
[144]
Dua te potencoj se pak eshte mire. Pra po flasim per 1, 2, ose ndoshta 3 perqind ne vit.
[151]
Por, cdo perqindje me e larte se kjo behet e frikshme sepse ndodh qe te kete efekte negative ne ekonomi.
[156]
Per kete do te flasim ne videot e tjera kur do ta shpjegojme hiperinflacionin.
[160]
Poashtu, ekonomistet kane frike edhe atehere kur inflacioni eshte negativ.
[163]
Ai quhet "deflacion" dhe per kete poashtu
[166]
do te flasim ne videot e tjera.
[171]
Sot, ne SHBA, inflacioni matet permes "indeksit te cmimeve te konsumatorit" ose CPI.
[179]
Kete mund ta degjoni cdohere te raportuar ne lajme, zakonisht nese ndjekni programet per ekonomine.
[184]
Egzistojne matje te ndryshme per cmimet e produkteve,
[188]
dhe ajo qe raportohet kur njerezit thone
[190]
qe "CPI" u rrit per 2%, eshte CPI-U.
[198]
"U" ne kete rast paraqet konsumatoret urban. Arsyeja pse kjo raportohet eshte
[205]
sepse shumica e njerezve
[209]
ne SHBA jane konsumatore urban.
[212]
Pra kjo eshte CPI qe ndikon me se shumti ne xhepat e shumices se njerezve.
[217]
Dhe menyra se si llogaritet eshte se "deflatori" eshte nje indeks i cmimeve
[222]
qe mate rritjen gjenerale,
[225]
ose ndryshimin e cmimeve te produkteve.
[228]
Por ka menyra te ndryshme se si kalkulohet secili indeks,
[230]
edhe pse ato duhet te ishin te ngjashme
[235]
nese jane duke matur rritjen gjenerale te cmimeve.
[239]
Pra menyra se si llogaritet CPI eshte se ata e marrin nje shporte te produkteve,
[242]
per nje konsumator ne nje vit baze.
[246]
Pra marrin nje vit baze.
[247]
Ta marrim nje shembull te thjeshte.
[251]
Te themi se ne vendin tone, konsumatori urban, do te fokusohemi ne CPI-U,
[257]
konsumon vetem dy produkte.
[259]
Ne videon e radhes do te shohim se ne te vertete ne konsumojme me shume se dy produkte.
[263]
Nga keto dy produkte, 60% e te ardhurave te konsumatorit shpenzohen ne molla,
[268]
dhe 40% ne banane.
[273]
Ne vitin baze do ta vendosim cmimin e mollave ne 100 dhe te bananes poashtu ne 100.
[279]
Nuk po themi se mollat dhe bananet kushtojne njesoj.
[281]
Po themi se po shpenzojme 60% te parave tona ne molla dhe 40% ne banane per vitin baze
[286]
dhe se kjo eshte vetem cmimi i ketyre produkteve ne vitin baze.
[291]
Cka eshte me rendesi eshte se sa rritet kjo,
[293]
apo si ndryshon ky indeks prej viti ne vit
[298]
relativ ndaj vitit baze.
[300]
Le te themi se ne kete vit
[306]
ne shpenzojme 60% ne molla dhe 40% ne banane
[311]
dhe indeksi i mollave eshte rritur per 50% ne 150,
[319]
pra eshte plus 50%,
[322]
dhe te themi se indeksi i bananes eshte rritur ne 180,
[325]
pra bananet jane bere edhe me te shtrenjta,
[327]
plus 80%.
[329]
Pra do te llogarisim se sa eshte rritur CPI-U?
[334]
Atehere, duhet te nxjerrim nje mesatare te matur (ponderuar) te ketyre cmimeve
[337]
ose mund te themi nje mesatare te matur te perqindjes se cmimeve.
[339]
Pra mund ta bejme ne dy menyra,
[341]
Ta bejme ne te dy menyrat qe te dalim tek rezultati i njejte.
[343]
Pra, ne kete vit, indeksi jone baze eshte 0.6 shumezuar me 100,
[350]
plus 0.4 shumezuar me 100,
[354]
dhe kjo do te barazohet ne fund me 100 ose 60 + 40=100.
[359]
Ky eshte indeksi per vitin baze.
[363]
Ndersa ketu, ne kete vite, ky eshte viti qe po e masim rritjen.
[368]
Jane disa menyra si behet kjo,
[369]
mund te konkludoni "shiko, ne po shpenzojme 60% ne dicka qe eshte rritur ne 150 sot"
[373]
Pra kjo eshte 0.6 shumezuar me 150 plus 0.4 shumezuar me 180,
[386]
dhe kjo na del te jete,
[389]
pra 0.6 shumezuar me 150 plus 0.4 shumezuar me 180.
[400]
Pra kjo del te jete 162.
[405]
Pra nese shikojme keto dy produkte,
[407]
dhe ky eshte nje shembull shume i thjeshtezuar,
[409]
ne kemi pesuar rritje prej 100 ne 162
[415]
ose mund te themi se kjo eshte +62%
[418]
Njete do te dilte rezultati nese do te merrej mesatarja e matur e perqindjeve.
[421]
Nese marrim 0.6 shumezuar me 50% plus 0.4 shumezuar me 80%,
[426]
mund ta bejme ne mendje,
[427]
0.6 shumezuar me 50% do te jete 30%.
[430]
dhe 0.4 shumezuar me 80% do te jete 32%,
[433]
30 plus 32 na jep 62% rritje
[437]
per kete shporte te produkteve, qe po supozojme eshte e konsumatorit urban,
[441]
prej vitit baze ne vitin aktual.
[443]
Ne videon e radhes, do te flasim se si ne te vertete duket nje shporte me produkte
[447]
ne SHBA per nje konsumator urban.
Most Recent Videos:
You can go back to the homepage right here: Homepage