🔍
Short run aggregate supply | Aggregate demand and aggregate supply | Macroeconomics | Khan Academy - YouTube
Channel: Khan Academy
[0]
Son iki videoda yavaş-yavaş məcmu tələb-
[2]
məcmu təklif modelimizi qurduq, bunu
[5]
etməyimizin yeganə məqsədi bu qısa
[8]
müddətli iqtisadi dövrlərə
[9]
sahib olduğumuza, əhalinin artması və
[11]
məhsuldarlığın artması səbəbi ilə
[14]
bu sabit iqtisadi böyüməyə
[17]
niyə sahib olduğumuzu izah edə bilməkdir.
[20]
Bunun həqiqətən mikro və
[22]
makro iqtisadiyyatda oxuduğumuz
[25]
hər şey üçün sadəcə bir model olduğunu
[27]
dərk etmək vacibdir.
[30]
Bu modellərdən istifadə etmək üçün
[33]
çox böyük sadələşdirmələr aparmalı
[37]
və bu modellərə həmişə tənqidi
[39]
gözlə baxmalısınız.
[40]
Bu, prosesi görmək üçün yeganə bir yoldur.
[41]
Bununla razılaşmaya bilərsiniz.
[42]
Bunun həddindən artıq sadələşdirmə olduğunu düşünə bilərsiniz.
[44]
Bunu bir şəkildə dəyişdirmək istəyə bilərsiniz.
[46]
Bunu yalnız bir model olaraq qəbul
[49]
etməyinizin çox vacibdir.
[51]
Biz iqtisadiyyat kimi mürəkkəb bir
[53]
şey anlaya bilmək üçün çox mürəkkəb şeyləri
[56]
olduqca sadə qrafik və riyaziyyat
[58]
vasitəsilə təsvir edə bilərik.
[61]
Hər birinin beynində on milyardlarla
[63]
neyron olan və hər cür dəli şeylər edən
[66]
yüz milyonlarla aktyorun olduğu bir şey.
[68]
Biz onu sadə xətlərə, əyrilərə
[70]
və tənliklərə apara bilərik.
[73]
Sonuncu videoda biz uzunmüddətli
[75]
məcmu təklifə bir az nəzər yetirdik.
[78]
Uzunmüddətli perspektivdə məcmu təklif.
[82]
ADAS modelində uzunmüddətli dövrdə
[86]
iqtisadiyyatın real məhsuldarlığının əslində
[88]
qiymətdən asılı olmadığını, qiymətin sadəcə ədədi
[90]
bir şey olduğunu və uzun müddətdə
[93]
insanların və ya iqtisadiyyatın yalnız
[96]
rahat şəkildə istehsal edə biləcəyi şeyləri
[98]
istehsalına uyğunlaşacağını düşündük.
[100]
Burada vurğulamaq istədiyim bir şey var.
[102]
Bu iqtisadiyyatın maksimum məhsuldarlığı deyil.
[106]
Buna normal olaraq görə bilərsiniz;
[109]
icazə verin bu şəkildə deyim.
[110]
Buna buradakı kimi baxa bilərsiniz,
[113]
təbii məhsuldarlıq kimi baxa bilərsiniz.
[116]
Təbii, iqtisadiyyatın təbii real məhsuldarlığı.
[120]
Mən "təbii" deyəndə, bu o deməkdir ki,
[122]
iqtisadiyyatda hər zaman hansısa
[124]
səmərəsizlik olacaq; insanlar işi dəyişdirəcəklər.
[127]
Bəlkə onlar yenidən öyrənməlidirlər.
[129]
İşlərdə həmişə kadr dəyişikliyi olacaq.
[131]
Bəzi insanlar işdən çıxırlar, sonra isə
[133]
başqalarını işə götürməli olurlar.
[135]
İşsizliyin müəyyən normal
[137]
və ya təbii səviyyəsi var.
[139]
Əksər ölkələrdə insanlar gecə-
[141]
gündüz işləmirlər.
[142]
Tətilə getmək istəyirlər.
[143]
İstirahət etmək istəyirlər.
[145]
Edilən digər müdaxilələr səbəbindən bütövlükdə
[148]
iqtisadiyyatda ideal bir səmərəlilik yoxdur.
[151]
Bu, sadəcə təbii sağlam bir məhsuldarlıq səviyyəsidir.
[154]
Məhsuldarlığın bəzi nəzəri səviyyəsi var.
[157]
Onu burada çəkəcəyəm.
[159]
Bəlkə də bu, maksimum məhsuldarlıq hesab edə
[162]
biləcəyiniz nəzəri bir məhsuldarlıq səviyyəsidir.
[164]
Bəlkə onu burada çəkim.
[167]
Bu maksimum məhsuldarlıq ola bilər.
[171]
Maksimum, əhalini və əhalinin sahib
[173]
olduğu texnologiyanı nəzərə alsaq,
[176]
bu bir növ nəzəri bir şeydir və
[178]
onu ölçmək çox çətin olardı.
[180]
İnsanlar sadəcə çox çalışdılar.
[184]
Onlar məzuniyyət almadılar.
[185]
Düzgün yatmırdılar.
[188]
Hər bir insan ən məhsuldar olduğu
[191]
yerdə işləsəydi, o zaman bəlkə
[194]
də əldə edilə bilməyəcək
[196]
bir nəticəyə sahib olardınız.
[199]
Bu daha aşağıda bir şeydir, iqtisadiyyat üçün
[200]
yaxşı bir sağlam məhsuldarlıq səviyyəsi kimi bir şeydir.
[204]
İndi bu videoda danışacağımız
[206]
qısa müddətdə məcmu təklifidir və
[209]
biz görürük ki, bu modelin ümumi
[212]
tələb-məcmu təklifin modeli kimi işləməsi
[214]
üçün biz qısamüddətli perspektivdə məcmu
[217]
təklifin artan əyrisini düşünməliyik.
[221]
Buna bənzər bir şey görünə bilər.
[223]
Buna bənzər bir şey və açıq-aydın görünə
[226]
bilər; əslində icazə verin bunu belə edim.
[229]
Gəlin indiki qiymətlərimizin
[232]
burada yerləşdiyini düşünək.
[235]
Bu, uzunmüddətli məcmu tədarükümüzdür.
[238]
Bu, qiymətlərdən asılı deyil; bu, sadəcə
[240]
təbii bir məhsuldarlıq səviyyəsidir, lakin
[241]
qısa dövrdə buna bənzər bir şey görünə bilər.
[243]
Mən bunu çəhrayı edəcəyəm.
[244]
Qısa dövrdə buna bənzər bir şey görünə bilər.
[248]
Açıq-aşkar bu optimaldan heç vaxt keçə
[251]
bilməyəcəyimiz, bu əyridə nə baş
[254]
verdiyini anlamayacağımız üçün nöqtəli
[257]
xətti çəkərək yekunlaşdırdım, çünki düz
[259]
əyri çəkdiyim zaman nöqtəli bir xəttlə bir
[262]
şey çəkməyim daha asandır. Əlim həmişə
[264]
çox əsir-bu qısa müddətdə
[268]
olan məcmu təklifdir.
[270]
Bu modelin iqtisadi dövrlər üçün izahının əsasını təmin
[272]
etməsi üçün yuxarıya meylli olmağımızın
[276]
lazım olduğunu və niyə yuxarı məcmu təklif əyrisini
[279]
əsaslandıra bilməyimiz üçün bir neçə açıqlama
[281]
və ya bir neçə nəzəriyyə (bunları həqiqətən
[283]
nəzəriyyə kimi nəzərdən keçirə bilərsiniz) olduğunu görəcəyik.
[287]
Bu barədə düşünməyin bir yolu və bunun
[289]
niyə yuxarıya doğru meylli ola biləcəyini əsaslandırmazdan əvvəl,
[291]
yuxarıya doğru meylli bir döngənin nə dediyinə baxaq,
[292]
insanlar tam olaraq yaxşı olduqda... Təbii
[297]
nisbətdə istehsal edirlər.
[298]
İqtisadiyyatda bu səviyyədə
[300]
bir qədər işsizlik olacaq.
[302]
Nədənsə bu yuxarı əyri,
[305]
qiymətlər qalxarsa, iqtisadiyyat
[310]
bütövlükdə bu təbii səviyyədən çox məhsul
[312]
istehsalı olacağını söyləyir.
[314]
Bəlkə də başqa yerlərdən insanları
[318]
cəlb edəcək və ya düşünə bilərsiniz ki,
[319]
iş gücündə olmaya biləcək
[321]
insanları bir az daha çox
[323]
işləmək üçün çəkəcəkdir.
[324]
Bəlkə də indi bir az yaxşılaşacaqlarını hiss edirlər.
[326]
Bu, fabrikləri bir az daha
[329]
işləməyə inandıra bilər.
[330]
Bu, insanları daha az tətilə getməyə inandıra bilər.
[332]
Qiymətlər enərsə, əksi ola bilər.
[336]
Artan əyri təklif edir ki, əgər qiymətlər,
[337]
məcmu qiymətləri- indi yalnız bir malın
[340]
və ya xidmətin qiymətləri deyilsə-aşağı
[343]
düşərsə, deməli bütövlükdə iqtisadiyyatda
[345]
insanlar bir az daha az işləməyə başlaya bilərlər.
[348]
İnsanlar işçi qüvvəsini tərk edə bilər.
[350]
Bunların hamısının qısa müddətdə olduğunu
[353]
unutmayın, onlar işçi qüvvəsini tərk edə bilərlər.
[355]
Fabriklərini tam işə sala bilmədilər.
[356]
Başqa bir tətil və ya başqa bir şey edə bilərlər.
[359]
İndi artan məcmu təklif əyrisi üçün
[361]
inandırıcı bəraətlərimizin
[365]
nə olduğunu düşünək.
[366]
Birincisi yanlış qavrayış nəzəriyyəsi
[369]
olaraq adlandırılır; qoyun bunu ağ rənglə yazım.
[373]
Bu, yanlış qavrayış nəzəriyyəsidir və
[379]
mənə elə gəlir ki, məcmu qiymətlər
[381]
artdığı vəziyyət barədə
[383]
düşünək.
[384]
Məcmu qiymətlər yüksəlir.
[386]
Orada ayrı-ayrılıqda işləyirəmsə, bəlkə
[388]
də şirkət rəhbəriyəm, məcmu qiymətlərin
[391]
artdığını dərhal hiss edə bilmərəm.
[394]
Sadəcə mallarımın və ya xidmətlərimin
[396]
qiymətlərinin qalxdığını düşünə bilərəm.
[397]
Bunun əslində mikroiqtisadi bir fenomen
[399]
olduğunu düşünə bilərəm.
[402]
Bunu bir mikro fenomen kimi səhv başa düşürəm.
[405]
Bu, mənim bazarımda baş verənlərdir.
[408]
Mən hesab edirəm ki, əgər bu mikroiqtisadiyyata qayıdırsa,
[411]
mallar və xidmətlərimin qiymətlərinin başqaları
[413]
ilə müqayisədə artdığını düşünürəmsə
[415]
və bunun səhv düşüncə
[417]
olduğunu xatırlayıramsa, bütün qiymətlər
[419]
qalxır, amma bunun qısa müddətdə baş verdiyini
[421]
düşünürəmsə, təhcizat qanunu qüvvəyə minir.
[423]
Bu mikroiqtisadi konsepsiyanı özündə cəmləşdirən
[426]
təklif qanunu qüvvəyə minir, hansı ki qiymətlərin
[429]
real olduğuna düşünürəm-Bunlar real qiymətlər deyil.
[431]
Bunlar əslində nominal qiymətlərdir, amma nisbi
[433]
qiymətlərimin qalxdığını düşünürəmsə, bu məni daha çox məhsul
[437]
istehsal etməyə təşviq edir.
[438]
Düşünürəm ki, daha sərfəli olacaq.
[441]
Bütün xərclərimin artdığını,
[442]
qazancımla ala biləcəyim hər şeyin
[444]
artdığını anlamağım
[446]
çox az vaxt aparır.
[447]
Əslində, mənə o qədər də yaxşı
[449]
deyil , sonra yəqin ki, normal
[452]
məhsuldarlıq səviyyəmə qayıdacağam.
[454]
İnsanların gördüyüm
[457]
hər hansı bir şeydən daha çox tələb etdiyini
[459]
düşünsəm də, zamanla işə başlayacağam.
[460]
Daha çox insanı işə götürmək, fabriklərin
[463]
baxımını təxirə sala biləcəyim bir səviyyədən də
[467]
irəli aparıb, fabrikləri daha uzun müddət idarə
[469]
edib qalanlarını da etmək istəyə bilərəm,
[471]
amma zaman keçdikcə səhv olduğumu başa düşdüm.
[474]
Hər şey daha bahalı oldu.
[475]
Hal-hazırda əslində böyük bir qazanc
[478]
əldə etmirəm.
[479]
O zaman məhsuldarlıq səviyyəm həqiqətən geriyə doğru gedə bilər.
[484]
Özüm haqqımda danışanda bütün
[486]
iqtisadiyyatı idarə edən tək mən deyiləm.
[488]
Yadınızdadı, mən bir aktyordan bəhs
[490]
edirdim, amma bu, birgə fəaliyyət göstərən
[493]
bir çox aktyora aid ola bilər, buna görə
[495]
ümumiyyətlə daha məhsuldar olmaq istəyə bilərlər,
[498]
bundan sonra onlar əslində daha çox pul
[499]
qazanmayacaqlarını və bu davamlı
[502]
olmadığını anladıqlarında öz əvvəlki istehsal
[504]
səviyyələrinə qayıdacaqlar.
[506]
İqtisadiyyat kitablarında oxuyacağınız başqa
[508]
bir nəzəriyyə qısa müddətdə nəyə görə yuxarı
[511]
məcmu təklif əyrisinə sahib olacağımızın izahı və
[513]
ya nəzəriyyəsi yaxud da əsaslandırması
[517]
bəzən sərt əmək nəzəriyyəsi adlanır.
[520]
Sərt əmək haqqı.
[522]
Bunu sərt xərclər nəzəriyyəsinə genişləndirməyi istəyərəm.
[527]
Bəzən çətin qiymətlər deyilən ayrı bir
[529]
mövzu hazırlayırlar, amma fikrimcə
[531]
hamısı-sərt əmək haqqı, sərt xərclər və sərt
[534]
qiymətlər bir-birinə çox bənzəyir.
[535]
Sərt qiymətlər.
[538]
Ümumilikdə qiymətlər artsa da,
[541]
bütün iqtisadiyyatda qiymətlər artsa da,
[544]
iqtisadiyyatın bütün hissələrində
[546]
hamısı eyni nisbətdə artmayacaqdır.
[549]
İqtisadiyyatda elə hissələr var ki
[550]
orada qiymətlər digər yerlərdən
[553]
daha sərt olur və qiymətlərin
[554]
sərt olmasının bir neçə səbəbi var.
[555]
Əmək haqqı müqavilələriniz ola bilər və ya insanlar
[559]
qiymətlərin qalxdığını daha yavaş anlayıb
[561]
müqavilələrini yenidən müzakirə edə bilərlər.
[563]
Təhcizatçılarla müəyyən müddət ərzində
[568]
müəyyən bir qiymət ödəməli olduğunuz uzun
[570]
müddətli müqavilələriniz ola bilər.
[571]
Artıq növbəti il üçün ödəniş etməyə razılaşmısınız,
[573]
buna görə də məcmu qiymətlər artsa da,
[575]
iqtisadiyyatın müxtəlif hissələrində,
[577]
iqtisadiyyatın bu hissələrindəki müqavilələr və ya
[579]
əməliyyatlar üçün bunları həqiqətən
[582]
əks etdirmək bir az vaxt aparır.
[584]
İqtisadiyyatın bəzi sahələrində hər şeyin tandemdə
[587]
olmamasına və ya hər şeyin gözlədiyiniz qədər
[590]
sürətli hərəkət etməməyinizə səbəb olan bir
[592]
başqa səbəb də menyu xərcləri deyilən şeydir.
[596]
Menyu xərcləri.
[598]
Menyu xərcləri sadəcə ideyadır, qiymətlər
[601]
dəyişərsə, növbəti saat ərzində qiymətlər
[605]
5% artarsa, qiymətləri 5% qaldırmaq
[607]
əslində əhəmiyyətsiz deyil.
[609]
Məsələn, bir restoran işlədirsinizsə,
[611]
menyuları yenidən yazmalısınız, yəni ad
[614]
buradan irəli gəlir, lakin bu yalnız
[615]
restoran üçün keçərli deyil; bu hər şey üçün doğrudur.
[617]
Hər hansı bir təhcizatçı olsanız, bu doğru ola bilər.
[620]
Broşuralarınızı dəyişdirməlisiniz.
[623]
Kompüter sistemlərinizi dəyişdirməlisiniz.
[624]
Bunları həqiqətən yaratmaq üçün bir çox
[626]
şey etməlisiz; satıcınıza qiymətin necə
[629]
dəyişə biləcəyini söyləməlisiniz.
[630]
Maliyyətləri həqiqətən dəyişdirmək
[632]
üçün bir şey etməlisiniz.
[634]
Bu menyu xərcləri əslində bütün qiymətlərin tandemdə
[636]
hərəkət etmə qabiliyyətini ləngidə bilər.
[639]
Bəziləri başqalarına nisbətən daha sərt
[641]
olacaq və bunun səbəbi qısa müddətdə
[644]
yüksələn məcmu təklif əyrisinin izahı ola
[647]
bilər ki, bu sahələrdən birində işləsəm,
[649]
qiymətləri artıra bilərəm amma
[654]
tutaq ki, amma deyək ki maaşım və
[656]
xərclərim sərtdir.
[657]
Artıq uzunmüddətli əmək haqqı müqaviləsi bağlamışam
[659]
və bütün tədarükçülərim qiymətləri belə sürətlə
[664]
artıra bilmirlər, buna görə də qısamüddətli
[667]
perspektivdə böyük mənfəət əldə edəcəyəm.
[669]
Hətta real mənada xərclərim nisbətən
[672]
sərt olduğundan, qapıdan gələn
[674]
qiymətləri artıra bilərəm ki,
[677]
daha çox istehsal edim.
[678]
Fabrikləri daha uzun müddət idarə edəcəyəm.
[680]
Bəlkə daha çox məhsul istehsal etmək üçün
[681]
texniki baxışı təxirə salacağam.
[683]
Bəlkə bu müqavilələrə əsasən daha çox
[685]
insan işə götürməyə çalışacağam.
[686]
Bəlkə bu uzunmüddətli xərclərlə daha
[688]
çox mal və xidmət almağa çalışacağam.
[690]
Bunların həqiqətən madalyonun eyni
[692]
tərəfi olduğunu söyləməyimin səbəbi budur ki,
[695]
qiymətlərini qaldıra bilən, gəliri artmağa
[701]
başlayan və tədarükçüsü B şirkəti
[704]
olan A firması olduğunuzu təsəvvür edə bilərsiniz.
[707]
Bu, B şirkətidir və buradakı xoşagəlməzdir.
[710]
Bu xoşagəlməzdir.
[712]
Bəlkə A B-dən limon alır və sonra
[715]
o limonadın qiymətini
[716]
qaldıra bilər, amma qısa müddətlik
[717]
limon üçün sabit bir qiymət
[720]
müqaviləsi var.
[720]
Nəhayət o sona çatacaq və B
[723]
onu yuxarıya qaldıra biləcək.
[725]
A-nın xərcləri, amma B-nin
[727]
qiymətləri xoşagəlməzdir.
[729]
Həqiqətən də birinin xərcləri
[732]
digərinin qiymətləri ilə eynidir.
Most Recent Videos:
You can go back to the homepage right here: Homepage